HỌP MẶT HD XUÂN ĐINH DẬU NK 68-75 NGÀY 04/02/2017

TỆ NẠN FENTANYL


Theo tài liệu trên mạng Wikipedia thì từ Opium là á phiện hay nha phiến được trích xuất từ nhựa trong quả cây thuộc họ anh túc (poppy), tên khoa học là papaver somniferum. Để lấy nhựa người ta rạch quả anh túc lúc còn xanh. Nhựa rỉ ra từ vết rạch mà tiếng Hy lạp gọi là opion (nhựa anh túc). Từ này cho chúng ta chữ opium hay nha phiến. Trong nhựa nha phiến có 25 chất đặc biệt gọi là alkaloid cũng là morphin, chiếm khoảng 10 đến 20 phần trăm của nhưa nha phiến nguyên chất. Morphin có tác dụng ức chế cơn đau rất tốt. Morphin còn gây ngủ. Cái tên Morphine trích từ một vị thần Hy Lạp Morpheus (thần của những giấc mơ), ông thần này cho chúng ta từ “hypnos” tức là thôi miên. Ông Hypnos là anh của Thanatos tức “thần chết”, và vì có ông bác này nên morphin cũng có khả năng làm chết người nếu dùng quá lều.

Opiod đến từ chữ opium. Opiod là các thứ thuốc được bào chế có các dược tính làm giảm đau của thuốc phiện. Các opiod bao gồm các thứ thuốc giảm đau hợp pháp như morphin, oxycodone hoặc hydrocodone do bác sỹ kê toa cho các cơn đau cấp tính hoặc mãn tính, cũng như các thuốc bất hợp pháp như heroin hoặc fentanyl. Chất Opiods bám vào các thụ thể thần kinh cảm giác trong não và tủy sống làm gián đoạn tín hiệu đau. Các chất này cũng tác động lên các khu vực khoái cảm của bộ não bằng cách giải phóng chất hormone dopamine tạo ra cảm giác hưng phấn hay “phê” và đó là một trong những nguyên nhân khiến người từng dùng nó lại tìm đến nó và những người khác dùng nó để giải trí rồi bị mắc nghiện. Hydrocodone và oxycodone là các opiods bán tổng hợp (semi-synthetic). Từ năm 2006 đến 2014 thì opiod được kê toa rộng rãi, nhất là hydrocodone (Vicodin).

Fentanyl là nha phiến được xem như loại thuốc giảm đau như heroin và morphin, có tác dụng gây mê thường được dùng để làm giảm những cơn đau dữ dội như ung thư hoặc sau phẫu thuật bằng cách tác động lên não hoặc hệ thần kinh trung ương. Fentanyl xuất hiện trên đường phố vào cuối thâp niên 20 và nhanh chóng lên ngôi loại ma túy giải trí được ưa chuộng nhất. Nhưng vì độ mạnh khó có thứ ma túy nào bằng được.


Năm 2017 được xem như năm đánh dấu về tệ nạn Fentanyl ở Bắc Mỹ. Mỗi tuần báo chí đều đề cập hay đưa ra nhiều ý kiến khác nhau về sự quan tâm của quần chúng cũng như các nhà chức trách về tệ nạn ma túy mới này. Loại nha phiến Fentanyl hiện đang làm cho hàng ngàn người chết vì dùng ma túy trộn với fentanyl quá mạnh, là một loại nha phiến mạnh gấp 100 lần  thuốc phiện (morphine), trong khi loại nha phiến carefentanil mạnh gấp 10 ngàn lần  thuốc phiện. Không tỉnh bang nào bị ảnh hưởng nặng nề như Alberta, nơi fentanyl đã được phát hiện trong máu và nước tiểu của 392 nạn nhân chết dùng quá liều trong hai năm qua.


Mùa hè năm 2016 cảnh sát Montreal khám phá ra 2 xác người nằm trong chiếc xe Toyota Corolla dưới chân cầu Jacques-Cartier. Sau cuộc điều tra thẩm quyền Montreal cho biết 2 người đàn ông tên Yves và Gilles Faucher ở tuổi 53 và 54 quê quán ở Lac Mégantic nằm 250km phía đông nam Montreal.

Họ còn cho biết thêm về hai anh em Yves và Gilles cách đây 4 năm ngày 6 tháng 7 năm 2013 được xem như 2 anh hùng đã cứu nhiều người già đang chết cháy trong trại dưỡng lão khi xảy ra vụ tai nạn xe lửa chở dầu thô hiếm có ở trung tâm thành phố Lac Megantic làm thiệt mạng 42 người và tiêu hủy hơn 30 cơ sở thương mại và dân sự lân cận, gần phân nửa trung tâm thành phố cháy tiêu rụi trong vụ hỏa hoạn. Nguyên là xe lửa nhiều toa chở nhiên liệu dầu thô thuộc hãng MMA (Montreal Maine Atlantic & Railway) dần dần tiến về trung tâm thành phố Megantic và bị trật đường rầy vì hệ thống phanh (frein) bị hỏng thiếu bảo trì nên tài xế không kiểm soát dừng toa xe lại được khi di chuyển về trung tâm thành phố và mất thăng bằng nên nghiêng ngả và bóc cháy. Bao nhiêu xe chửa lửa và cứu thương được đều động đến hiện trường nhưng đều bất lực không thể khống chế vụ cháy vĩ đại nhất trong lịch sử Canada. Hỏa hoạn lan tràn khắp trung tâm vì nhiên liệu dầu thô rất dễ cháy làm tiêu tan cả phố trong vòng vài ngày. Phải mất hơn 1 năm trời và tốn hơn 7.6 triệu đô la để làm sạch ô nhiễm môi trường để xây dựng lại phố xá sau vụ hỏa hoạn.

Trong lúc hỏa hoạn lan đến viện dưỡng lão hai anh  em Gilles và Yves đã xông vào viện dưỡng lảo đang cháy mảnh liệt để cứu các ông bà già và kinh hoàng khi thấy xác người cháy bỏng kêu la cầu cứu cũng như các thương mại lân cận cháy thảm thiết mà con người lúc ấy bất lực không có khả năng cứu vản tình thế. Từ sau vụ hỏa hoạn thê thảm ấy anh em Gilles và Yves lúc nào cũng bị ám ảnh việc chết chóc la thảm thiết và mắc bệnh tâm thần nặng nề từ đấy.

Các BS điều trị ban thuốc trấn an tâm thần, trong đó có Fentanyl. Chữa trị dài hạn bằng thuốc an thần dần dà gây nghiện ngập cho anh em Yves và Gilles. Từ đó họ lén lúc mua Fentanyl qua đường dây buôn lậu vùng Montreal. Kết cục đưa đến cái chết của hai người vì lợi dụng quá liều theo sự điều tra của thiếu tá trách nhiệm Trương Văn Trí, đặc trách về  điều tra má túy vùng Montreal. Chỉ riêng năm 2016 có hơn 2,800 nạn nhận chết vì dùng quá liều Fentanyl ở Canada trong đó gần 1,000 người ở Montreal và phần còn lại ở các tỉnh như Vancouver và các tỉnh khác.

Cảnh sát vùng Montreal hiện đang mở chiến dịch càn quét đường dây buôn lậu thuốc Fentanyl nhập lậu từ USA qua ngả Kanawaki (vùng cư ngụ thổ dân Canada nơi tự trị mà cảnh sát da trắng không có quyền xâm nhập và kiểm soát).

Thuốc fentanyl có dạng thuốc tiêm fentanyl citrate và hàm lượng 50 mcg fentanyl trong 1 ml. Như các loại thuốc khác, thuốc fentanyl có thể gây ra một số tác dụng phụ. Phần lớn những tác dụng phụ này hiếm gặp và không cần phải chữa trị. Tuy nhiên chúng ta cần báo 911 nếu chúng ta gặp bất kì tác dụng phụ nào sau đây:
    Suy hô hấp
    Táo bón
    Khô miệng
    Chóng mặt
    Buồn ngủ
    Đau ngực hoặc khó chịu ở ngực;
    Ảo giác;
    Cử động chân tray một cách khó khăn
Thay đổi sắc mặt.
Hiện nay trong các thành phố lớn ở Bắc Mỹ việc dùng ma túy mới dưới dạng Fentanyl đang bành trướng mạnh mà người dùng không có cảm tưởng là mình dùng quá liều.
Trong vòng 20 năm qua, fentanyl đã cướp đi mạng sống của gần 200 000 người Mỹ. Đặc biệt, dưới hình dạng những viên thuốc, thay vì dạng bột, fentanyl có thể đội lốt những loại thuốc giảm đau được bày bán rộng rãi khác và trở thành lưỡi hái tử thần với người sử dụng. Nhiều người nghiện ma túy cũng dùng fentanyl để có được cảm giác hưng phấn nhưng chờ đợi họ có thể là cái chết chỉ sau 2 phút.



Trong những năm gần đây, loại Fentanyl được sản xuất bất hợp pháp bắt đầu phổ biến trên đường phố, tập trung nhiều ở phần phía đông nước Mỹ kể cả vùng Montreal, Vancouver và vài tỉnh phía tây Canada. Từ năm 2012 và 2014, số thuốc sử dụng trái phép bị tịch thu trên toàn nước Mỹ cao gấp 7 lần trước đó - tổng cộng là 4,585 viên. Tình trạng gia tăng thuốc giảm đau được bác sĩ chỉ định trong thập niên qua đã dẫn đến tình trạng nhiều bệnh nhân bị nghiện thuốc phiện.

Năm 2014, có đến 28 647 người chết do sử dụng quá liều do opioid, bao gồm cả heroin – theo số liệu Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC). Ở hạt Sacramento, cựu sĩ quan cảnh sát Salvador Robles báo cáo cách đây 50 năm chỉ bắt giữ được vài chục gram heroin ở địa phương này, song “hiện nay chúng tôi phát hiện hàng kg”. Thành phần tiêu thụ cũng rất đa dạng - từ kẻ vô gia cư cho đến những người lái những chiếc ô tô sang trọng.

John Martin, đặc vụ Cơ quan Bài trừ ma túy Mỹ (DEA – Drug Enforcement Administration), nhận định đây là những vụ chết người mới nhất trong nạn dịch sử dụng heroin lan tràn khắp nước Mỹ trong thời gian sau này, cũng như Fentanyl thật sự là “món hàng mới” trên thị trường buôn lậu ma túy.

Một loạt cuộc điều tra tiết lộ bọn tội phạm buôn lậu ma túy Mexico mua Fentanyl sản xuất ở Trung Quốc và sau đó sử dụng những con đường buôn lậu ma túy truyền thống để tuồn loại thuốc nguy hiểm này vào Mỹ và Canada. Giám đốc CDC (Centers for Disease Control and Prevention) Tom Frieden cảnh báo những loại thuốc giảm đau không gây chết người đối với những bệnh không mấy nặng song có thể gây nghiện và dẫn đến sự lạm dụng.

Hôm 18 tháng 10 báo Montreal Gazette có loan tin đã bắt được một đường dây buôn lậu thuốc phiện quan trọng, nhất là Fentanyl nhập từ Trung quốc vào Canada rồi chuyển qua Hoa Kỳ để tiêu thụ. Trong đừơng dây này gồm 2 người tên Marie Um 37 và Linda Van 25 và một người Việt tên Nguyễn Xuân Cảnh. Hai người gốc Trung quốc tên Xiaobing Yang 40 và Jian Yang 38 sở hữu 1 website để quảng cáo bán thuốc an thần cho biết rằng thuốc Fentanyl được chế tạo ở Trung quốc và dùng những chất tương tự rồi nhập lậu vào Canada. Chẳng ai biết gì về những công ty ở Trung Quốc chế biến fentanyl, bao gồm những thông tin như loại ma túy này là sản phẩm của những phòng pha chế thô sơ hay của các dược sĩ chuyên nghiệp làm thêm. Hoặc có thể là cả hai.
Trên mạng Internet tiếng Hoa – nơi không thể tìm được dấu vết nào của họ – và trên thực tế, là chuyện hoàn toàn khác hẳn.
Một ký giả của báo Globe and Mail đã tới thành phố Vũ Hán để tìm các địa chỉ được một loạt những người bán và phòng pha chế thuốc đăng trên mạng. Một địa chỉ đưa tới một công trình xây dựng chung cư quy mô lớn. Nhiều địa chỉ khác là số nhà của những tòa nhà đã bị phá bỏ hoặc chưa bao giờ có ở đó.
Một manh mối xuất hiện trong những tấm ảnh được gởi cho Rodney Bridge, một người Úc đã trở thành chuyên gia về chuyện sản xuất thuốc ở Trung Quốc sau khi người con trai 16 tuổi của ông chết vì sử dụng một loại thuốc chế biến tại phòng pha chế tương tự như LSD. Cậu ta nhảy ra khỏi ban công, vì nghĩ mình có thể bay.
Ông Bridge đã tới Trung Quốc hai lần để tìm người bán viên thuốc giá $2 cho con mình. Những người bán gởi cho ông những tấm ảnh chụp phòng pha chế của họ. Một tấm ảnh cho thấy một chỗ sắp xếp tạm bợ giống như phòng thí nghiệm hóa học ở trường trung học. Một tấm ảnh khác cho thấy một nơi sản xuất công nghiệp trong một nhà kho, có cả xe nâng hàng.
Giới chức trách Trung Quốc đã thực hiện nhiều biện pháp để truy quét hoạt động sản xuất thuốc lậu. Hồi tháng 10 năm ngoái, Trung Quốc đã cấm 116 loại chất thuốc, trong đó có 6 loại fentanyl. Hu Minglang, một trưởng ban của Ủy ban Phòng chống Ma túy Quốc gia của Trung Quốc, nói với báo Globe and Mail rằng lệnh cấm này đã “có hiệu quả cao”.
Nhưng lệnh cấm này dường như chỉ thành công trong việc đưa các hóa chất này ra khỏi tầm theo dõi. Dharma Chemicals, một hãng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nêu tên là nhà cung cấp acetylfentanyl, một trong 116 hóa chất bất hợp pháp, đã rút loại thuốc này khỏi catalogue của mình. Nhưng khi phúc đáp những câu hỏi bằng e-mail của một ký giả báo Globe and Mail, một nhân viên của hãng Dharma hứa sẽ nhanh chóng giao loại thuốc này, viết rằng “có sẵn hàng”.
Xét về một số mặt, Trung Quốc vẫn là nước lý tưởng để sản xuất các loại thuốc tổng hợp, điều mà không có quy định nào có thể thay đổi. Là quốc gia thương mại lớn nhất thế giới, Trung Quốc đã xuất khẩu những lượng hàng hóa lớn sang các nước như Canada, tạo ra “nhiều cách để che giấu các loại thuốc”, theo nhận định của John Coyne, một cựu đặc vụ tình báo của Cảnh sát Liên bang Úc và nay là trưởng ban an ninh biên giới tại Viện Chính sách Chiến lược Úc.
Đó là một vấn đề mà chính phủ Mexico đã đương đầu trong nhiều năm. Các cartel ma túy ở Mexico từ lâu đã nhập các thành phần hóa chất từ Trung Quốc, làm nguyên liệu để sản xuất ma túy đá (meth) ở Mexico và tạo nguồn tài chính cho các tập đoàn tội phạm ở nước này. 
Theo giới chuyên gia y khoa, chừng nào giới chức cấp Trung Quốc vẫn không truy quét các hãng xuất khẩu thuốc một cách quyết liệt hơn, trách nhiệm tạo ra thay đổi hoàn toàn thuộc về những người nắm quyền ở cuối chuỗi cung ứng. Meldon Kahan, trưởng ban y khoa về Dịch vụ Sử dụng Chất thuốc tại Bệnh viện Women’s College ở Toronto, nói, “Đó là một thảm họa quốc gia, và một thảm họa y tế mà phần lớn các nhóm bị ảnh hưởng đều chịu tác hại lớn.”
 
Tương tự báo National Post phát hành từ Toronto vào đầu tháng 10 cho hay kết quả một cuộc thăm dò ý kiến quần chúng của tổ chức Forum gần đây công bố 2/3 người ở Ontario được hỏi ý kiến là nên định giá bán cần sa là $10/gr. Các chính phủ tỉnh ban đề nghị đánh thuế $2/gr, như vậy nguồn thu nhập thuế má hàng tỷ đô la sẽ tạo hàng ngàn công ăn việc làm cho dân Canada. Việc hợp lý hóa buôn bán cần sa ma túy có hơi phần phản đạo đức đối với người Á châu nhưng xét cho cùng nếu không cho bán chính thức thì chính quyền cũng không đương đầu nỗi với dịch mua bán lậu ma túy. Vì thế chính phủ Bắc Mỹ họp thức hóa vấn đề buôn bán và tiêu thụ cần sa cho thanh niên. Và đây cũng là nguồn tài chính thu lợi không nhỏ cho chính quyền sở tại. Cũng như bất cứ luật nào cũng có kẻ hở của nó – sự lạm dụng.
Cho đến bây giờ là giữa tháng 10 năm 2017, Montreal hầu như thoát khỏi cuộc khủng hoảng fentanyl tồi tệ nhất đã gây ra cho vô số nạn nhân ở Vancouver và một vài khu vực khác ở phía tây Canada. Nhưng sự may mắn của thành phố này bắt đầu  giảm đi. Opioid là tổng hợp cực mạnh ngày càng được tìm thấy trong các loại thuốc bán trên đường phố trong thành phố này. Khi sự hiện diện của nó tăng lên, kết quả dự đoán thật đáng lo ngại: quá nhiều người chết vì quá liều, nhiều người trong số họ không ý thức được sự hiện diện của fentanyl hay tầm mạnh của nó. Vì vậy rất nhiều dân Canada cảm thấy khích lệ khi thấy rằng các nhà chức trách và nhân viên cộng đồng đang tìm cách đối phó mối đe dọa chết người này với tầm mức nghiêm túc. Trong tuần đầu tháng 10 năm 2017 quan chức Montreal đã lên tiếng kêu gọi tỉnh này lên kế hoạch để đối phó với việc dùng quá liều fentanyl.

Vài ngày sau đó Bộ trưởng Bộ Y tế  Quebec là ông Gaétan Barrette và Bộ trưởng Y tế Công cộng bà Lucie Charlebois tuyên bố rằng Naloxone, một loại thuốc cứu sống có thể cho phép dùng trong trường hợp quá liều opioid, sẽ được phổ biến rộng rãi; các hiệu thuốc sẽ cung cấp dụng cụ (toolkit) miễn phí cho dân chúng, cảnh sát và nhân viên cứu hỏa (không chỉ các hành đoàn xe cứu thương) sẽ được mang theo. Đây là một hành động nhanh chóng đáng được ca ngợi của chính quyền hiện tại.

Ông Barrette cũng cho biết rằng việc mở các trạm y tế để tiêm chích an toàn gần đây là một yếu tố khác giúp giảm bớt những cú gọi điện khẩn cấp tại Montreal. Tuy nhiên Vancouver cũng có thành lập một số trạm y tế tương tự nhưng không ai nghĩ rằng đây là thuốc chữa bách bệnh. Một kế hoạch toàn diện hơn sẽ được hợp thức hóa vào cuối năm nay.

Trong khi cảnh sát đang đưa vấn đề fentanyl ưu tiên lên hàng đầu, theo một báo cáo trong tuần thứ hai tháng 10 trong báo Pháp ngữ La Presse thì việc cấm bán lậu bừa bãi trên đường phố và việc ngăn chận thuốc fentanyl đến tay người sử dụng sẽ là một yếu tố tối quan trọng trong việc phòng ngừa việc dùng quá liều.

Nhiều tổ chức cộng đồng cũng đang làm những gì họ có thể làm để ngăn ngừa tệ nạn fentanyl. Các tờ giấy tuyên truyền nhỏ đang được phân phát để làm dân chúng nhận thức rõ tầm quan trọng của fentanyl. Cũng có nhiều cú điện thoại yêu cầu kéo dài thêm giờ tiêm chích và Naloxone sẽ được phân phối cho những nhân viên đang làm việc với người nghiện ngập.

Hội cựu sinh viên trường đại học Vancouver (BC University’s Alma Mater group) và University of Toronto đang làm thiện nguyện bằng cách mở những lớp huấn luyện các sinh viên làm sao để nhận diện nạn nhân đang hay sắp mắc phải nghiện ngập ma túy hay dùng quá lều và giúp đở họ dùng thuốc cai nghiện Naloxone trong lúc các tỉnh bang bang này đang trong tình trạng khủng hoảng về tệ nạn Fentanyl. Trung tâm kiểm soát bệnh tật BC (BC Centre for Disease Control) đã phân phát miễn phí 50 000 dụng cụ thuốc Naloxone cho hội sinh viên trong năm nay. Đồng đầu tháng 11 bộ Y tế ở Quebec cũng vừa ra thông cáo là sẽ chuyển đến 19 ngàn tiệm thuốc tây thuốc Naloxone và sẽ phân phát miễn phí cho nạn nhân nếu trình thẻ Mặt Trời (Health Insurance của Quebec) và chứng minh được là bị quá liều. Chương trình này được đưa ra gần đây sau khi hội điều tra ma túy của chính phủ tỉnh bang BC trình ra một tuyên bố đáng lo ngại rằng có hơn 1,013 nạn nhân dùng quá liều Fentanyl bị mất mạng trong 8 tháng đầu năm 2017 so với 982 nạn nhân năm 2016. Trong số ấy có 25% nạn nhân ở tỉnh Vancouver và 18% nạn nhân ở lứa tuổi từ 19 đến 29.

Đây là tất cả những cử chỉ rất đáng khen ngợi và khuyến khích.

Trong khi tình hình khẩn cấp đòi hỏi phản ứng tức thời mà đây cũng là lúc để người Canada có thể suy nghĩ sâu xa hơn. Nghiện ngập thuốc phiện opioid mà một nguyên nhân trong đó bắt nguồn từ việc kê đơn thuốc giảm đau quá mức, chắc chắn sẽ rất nguy hiểm và có hại; nhưng chúng ta sẽ đối phó với nó như là một vấn đề y tế và tệ nạn xã hội, chứ không phải là một tội phạm? Có bao nhiêu vụ đột nhập đánh cấp thuốc fentanyl hay bao nhiêu gái mại dâm trở nên người nghiện tuyệt vọng? Có bao nhiêu người chết sau khi tiêu thụ các loại thuốc trên đường phố bị nhiễm độc? Có bao nhiêu người nghiện ngập bị bắt vào nhà tù?

Nghiện ngập là một vấn đề phức tạp, nhưng rõ ràng, có những cách tốt hơn để xử lý nó hơn chúng ta làm.

Mặc dù Canada (hợp thức hóa chính thức là ngày 1/7/2018) và Hoa Kỳ gần đây đã hợp thức hóa việc dùng cần sa (marijuana) cho thanh niên tuổi từ 18 qua nhiều giai đoạn như việc giáo dục, kiểm soát hệ thống buôn bán, giới hạn tuổi tác… nhưng mục đích chính là việc đánh thuế để tăng ngân quỹ quốc gia. Không vì thế mà chúng ta lơ là để cho con cái lọt vào vòng nghiện cần sa ma túy và chúng ta biết rỏ rằng một khi con em chúng ta lọt vào vòng nghiện ngập thì khó có thể thoát ra khỏi một cách dễ dàng. Trái lại chứng bệnh nghiền sẽ nguy ngập hơn sẽ đưa đến việc dùng các loại ma túy mạnh hơn như Fentanyl, crack, heroin, carfentanyl, v.v...

Hiểu rõ những tác hại của cần sa ma túy, mong rằng người Việt chúng ta nên có nhận thức đúng đắn hơn về tác hại của chất nguy hiểm này đối với bản thân, gia đình cũng như xã hội.

Chúng tôi không có định kiến về việc dùng cần sa trong y tế để chữa những căn bệnh hiểm nghèo như giảm đau vì ung thư, Alzheimer, phẩu thuật, tiểu đường, bệnh tâm thần… Tuy nhiên mọi người chúng ta cần quan tâm đến con em, người thân trong gia đình mình hơn khi thấy có những biểu hiện bất thường có liên quan đến cần sa ma túy, cần kịp thời ngăn chặn và liên hệ với cơ quan địa phương để tạo điều kiện cho con em mình được đi cai nghiện để kéo họ quay về với cuộc sống bình thường…

Nguyễn Hồng Phúc
November 2017

Tham khảo:

5.     

NGHỀ THẦY

            Thành kính nhớ ơn Quý Thầy Cô đã dạy dỗ chúng con.                           
                 Kính tặng tất cả thầy cô đã có lần đứng trên bục giảng.

«  Thưa thầy, thầy còn nhớ con không ? », câu nói của Carnot ngày xưa thật tự nhiên, đơn sơ, ngắn gọn, thế mà đã gợi cho thầy cô bao kỷ niệm đầu đời về nghề mình đã chọn. Thật vậy, trong quá trình lịch sử nhân loại, nghề giáo được mệnh danh bằng bao mỹ từ cao đẹp, nhà giáo dục, nhà mô phạm, nhà gõ đầu trẻ, kỹ sư tâm hồn, bán cháo phổi mà đại diện tiêu biểu nhất là « vạn thế sư biểu » đức Khổng phu Tử .

Thời Nho học thịnh hành, vai trò vị thế của thầy chỉ đứng sau vua, quân sư phụ. Câu “ nhất tự vi sư, bán tự vi sư”, một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy còn nói lên lòng kính trọng tuyệt đối, nghĩa thầy trò sâu nặng biết dường nào ! Quyền uy càng lớn, bổn phận, nhiệm vụ phải tương xứng.


Ông đồ
 Xã hội đòi hỏi ở các thầy đồ xưa bao tiêu chuẩn, luật phép phải theo. Thầy phải như người mẫu, tấm gương. Tác phong đạo đức thường rập khuôn theo đạo lý kỷ cương thời đại, nhà giáo như được đặt trên một đài cao để người ta chiêm ngưỡng, bắt chước học đòi. Tuy thế thầy bấy giờ cũng không khác chi một thiếu nữ của thời “nhất nam viết hữu, thập nữ viết  vô”mà tứ đức như chiếc khung son vuông đều đặn làm nổi bật bức họa ba hoa “tam tòng”.

Tầm nhìn phóng khoáng, sâu rộng thế nào đi chăng nữa vẫn không vượt hẳn nổi mạng lưới sâu hằn phong tục tập quán, thầy như đầu toa xe lửa chỉ chạy trên đường rầy “tiên học lễ, hậu học văn”. Do đó nhà giáo như không còn có đời sống riêng tư. một “hình nộm”, một robot mực thước uy nghiêm, “đỉnh cao trí tuệ”, cách biệt, xa vời. Lắm lúc vì quá gò bó đến tẩu hỏa nhập ma, các đấng “lương sư hưng quốc”có cơ biến thành những tên gõ đầu trẻ hung thần vụ lợi mất lương tri .

Nhớ lại những hình phạt ngày xưa như đánh bằng roi mây, khẽ trên đầu mười ngón tay chụm lại, quì trên sơ mít, quì gối quay mặt vào tường cho muỗi cắn, cú đầu vả mặt...thể hiện đúng câu “thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”. Thầy trò quả không có sự cảm thông, khó thân khó tiếp xúc. Thầy như người nghệ sĩ trên sân khấu bục giảng, diễn kịch mang mặt nạ đóng tuồng, tùy vai kép mùi, kép độc, đào thương, vãn hát ra về khen chê sau lưng, mặc, đường riêng thầy đi.

Xã hội đã phong tước vị cao sang phong nhã tất nhiên thầy phải đảm trách đúng mực, chu toàn. Vô hình chung, thầy được kính như một nhà uyên bác, thông thiên địa lý, mẫu mực cương nhu, công bằng bất khuất. Ra đường, ăn mặc chỉnh tề, tác phong chững chạc quắc thước như tiên sinh đạo cốt, ăn nói đứng đắn đúng phép, lễ độ trầm tĩnh, nhiệt tâm. Ở nhà cũng phải giữ lễ, trên dưới phân minh, không được nhập nhằng xô bồ hỗn loạn.

Rồi dần dần xã hội tiến bộ, giáo dục cũng đổi thay tùy hoàn cảnh đất nước, vị thế của thầy vì thế cũng được “kỹ nghệ hóa”, “bình thường hóa”luôn. Nghề thầy như bao nhiêu ngành nghề khác, không còn phân biệt thượng vàng hạ cám hết ngành hạ bạc như xưa. Nhà giáo cũng là con người với nhân tính cá biệt không thể tách rời xã hội, phát ngôn viên, truyền kiến thức chuyên môn mình đã hấp thụ được theo chương trình pháp định.

 Nhưng đây vốn có liên quan đến trí óc, tâm hồn khó lấy thước mà đo, lấy roi mà thử thách nên cần có sự thích nghi hòa hợp dung hòa lý tình. Thầy không còn chỉ tay năm ngón ra mệnh lệnh như ông vua trên ngai ‘’rầm’’trong lớp, một đại thần với thanh bửu kiếm tiền trảm hậu tấu mà phải biết hòa mình, tìm hiểu, luôn học hỏi để thích nghi.

Dưới lăng kính của học sinh ngày nay, thầy vẫn tượng trưng cho khuynh hướng thế hệ đương thời, chiếc gương thời đại phản ảnh ước vọng tuổi trẻ, nguồn cảm hứng dồi dào cho óc mơ mộng trinh nguyên, một hiện hữu trong mọi lãnh vực mà đạo đức đồng minh với chất lượng.

Dù muốn dù không, nghề thầy vẫn khác vì đối tượng là con người còn trắng trong.Thêm vào đãy, giữa thầy và trò có sự tương quan chặt chẽ vì thầy vừa là thầy của trò mà cũng vừa học lại ở trò. Cái nhìn của học sinh quả là cửa sổ đưa thầy trở về nguồn sinh lực dồi dào muôn màu muôn sắc của thời yêu hoa phượng đỏ, đường lên Thiên thai với những tâm hồn chưa vướng bụi đời, một máy ảnh ghi hình, kính lúp phẩm bình chi li tùy hứng, một loa phóng thanh truyền tin cấp kỳ nhanh chóng, một hàng ngũ tình báo vô hình dầy đặc phong phú hồn nhiên khởi điểm của diễm phúc hay chán nản bi quan.

 Không thể đòi hỏi ở học sinh niềm kính trọng một chiều như thời trước. Môi trường giáo dục càng ngày càng rộng mở, xã hội phát triển không ngừng. Tất cả đều phải chạy đua nước rút theo đà tiến bộ văn minh. Nghề thầy bắt buộc phải biến chuyển.

          Trái hẳn với ngày xưa, tuổi tác giữa thầy trò, nhất là từ bậc trung học trở lên, xấp xỉ không kém nhau bao nhiêu, do đó thế hệ trẻ dễ thông cảm nhau dễ dàng. Thầy là đối tượng trò nhầm tới mà cũng là mầm hoả hoạn bất ngờ. “Vòng tay học trò” của Nguyễn Thị Hoàng cũng gợi lên cái choáng váng ngây ngô huyền hoặc ấy. Thật ra, ngôi vị giữa thầy trò khác biệt trong trường lớp thôi. Sự ràng buộc cũng chỉ dựa trên nền tảng đạo lý luật lệ xã hội từng thời.

Ngày nay, nhan nhản bao cuộc hôn nhân hội ngộ đẹp, trong đó đường tương kính đến tình yêu không viễn vông xa vời.
Nhìn thầy trên bục giảng như kịch sĩ thủ vai chính, ảo mộng biến thầy như anh hùng chiến sĩ, thư sinh hào hoa phong lưu mã thượng, kích thích óc tò mò thơ mộng ngây thơ của tuổi vừa chớm lớn còn lấp ló ở ngưỡng cửa cuộc đời. Chỉ cái tên nghề thôi cũng đủ bảo đảm suông phần nào lý lịch của thầy. Xuất thân từ Sư phạm còn chắc ăn hơn nữa vì xã hội đã bọc cho thầy chiếc áo khoác vinh dự hiện thân cho đứng đắn đàng hoàng, có lương tâm đạo đức. Ở thầy như mặc nhiên qui tụ nhiều tính tốt mà người thường ước mơ.

Rồi theo cuộc diện đời thay trắng đổi đen, ảnh hưởng của chiến tranh, cách mạng, chế độ, sống còn, kinh tế làm điêu đứng, ngả nghiêng “xính vính” bao nề nếp. Giáo chức trở thành kỹ sư tâm hồn chẳng hạn vì học sinh được ví như sản phẩm rập khuôn hàng loạt theo kiểu “clônage”. Còn tâm hồn, dù vô hình trừu tượng, như “con múa rối” tùy thuộc đảng, tôn giáo, trường phái, một đàn cừu Panurge chỉ theo một chiều  hướng nghĩ suy nhất định. Vô tình hay cố ý nhích ra khỏi hàng là bị tố ngay là phản động, “tội tổ tông” đôi lúc cũng không được giảm khinh.

Nghĩ thế mới thương dân tộc ta luôn đương đầu với bao hiểm họa xâm lăng đủ mặt, nghìn năm thuộc Tàu, gần trăm năm Pháp đô hộ, hai lần đất nước chia đôi Sông Gianh, Bến hải. Việt nam biến thành chẳng những là nơi thử bom đạn , kỹ nghệ quân sự tối tân siêu vi mà còn là tụ điểm quần hùng Cái bang các nước, đủ loại giống màu, văn hóa ngôn ngữ . Miền Bắc ảnh hưởng Liên xô, Tàu, Đông Âu, khối Cộng sản, miền Nam, Mỹ và các nước Đồng minh, khối tư bản.

 Thêm vào đấy, ở xã hội tiêu thụ, kinh tế chi phối, ảnh hưởng ngoài học đường như truyền hình truyền thanh, phim ảnh, nhạc, các trào lưu văn hóa ngoại, “ bao cái lăng nhăng nó khuấy ta”’, bao nguyên nhân lũng đọan nghề thầy.
 Lại có chế độ không khoan nhượng lên án gắt gao nhà giáo thuần chuyên môn phi chính trị, buộc vào tội thuộc chế độ cũ, ít “hồng hơn chuyên”, phải được học tập, tẩy não, cải tạo.
Nghĩ cũng tội cho nghề, do đó hậu quả trớ trêu của nghề dạy, đào tạo học sinh “dốt hay nói chữ”, nhặp nhằng cái nọ xọ cái kia tất nhiên gậy đập lưng ông là thường.

Trên bục giảng, thầy chỉ truyền lại kiến thức thuần chuyên môn. Xã hội cần phân định rõ ràng, đừng “đánh lận con đen”. Bằng không bao chuyện tréo cẳng ngỗng, đi ngược dòng tiến bộ trở về thời kỳ đồ đá, dày xéo phong tục lịch sử gây lắm tội lỗi đau thương. Ở nước ta chẳng hạn, sau 75, bao thầy cô đã bị học trò ruột của mình tố cáo, một số tên trường bị xóa bỏ thay vào tên’ anh hùng chiến sĩ’ thời đại.
 Lạ thật đất nước đã thống nhất, lịch sử phải được bảo tồn, phát huy. Thế mà nhà giáo dục bác học lỗi lạc nổi tiếng trong ngoài nước Pétrus Ký bị quên ơn, dẹp tượng, bôi danh. “Không gì quí hơn độc lập tự do” câu nói gối đầu giường nầy không ngăn cản nổi tên đường Tự do thay bằng Đồng khởi.

Ở Kampuchea, Pol pot Khmer Đỏ xô đuổi bắt bớ hành hình những người có học không tiếc thương. Gần đây nhất, chế độ Taliban của Afghanistan cấm đoán phụ nữ đi học trở thành bóng mờ nô lệ. Nền giáo dục Âu Mỹ cũng bị chóa lòa bằng hào quang tự do. Kỷ luật dễ dãi, lỏng lẻo, nghề dạy bắt đầu xuống dốc thảm thương vì cơn lốc kinh tế rõ nét nhất.

Hiện nay, nhan nhản những tấm bi kịch trò hành hung, bắn giết, trả thù, vì nguyên nhân không đâu, bạn học và ngay cả thầy không một chút rung tay hối hận. Đau thương hơn, thảm cảnh dụ dỗ, gạt gẫm học sinh vị thành niên là tiếng chuông cảnh tỉnh, báo động cho tất cả những ai còn hời hợt, coi thường, ít quan tâm đến nền giáo dục nước nhà. Phụ huynh thường giao phó con em mình cho nhà trường, quan niệm một cách mặc nhiên qui trách nhiệm tất cả cho thầy, vừa truyền kiến thức vừa rèn luyện đạo đức tác phong, “thầy nào trò nấy”.

Có khi vẫn biết gia đình đóng vai trò cốt yếu nhưng ngày nay, lắm lúc vì bận rộn với sinh kế, không còn có thì giờ lo cho con cái. Do đó, để thầm chuộc lỗi hoặc bù đắp tình thương, sẵn sàng chìu ý không đắn đo, suy nghĩ. “Được đằng chân lân đằng đầu”, con em cứ leo thang vòi vĩnh, vì đòi là được tại sao không đưa tối hậu thư? Tệ hại hơn nghe lời con mà phê phán oạnh hẹ, hạch xách, hăm dọa, gây hấn và có khi đến thượng cẳng hạ tay mới đáng buồn.
Tất nhiên là thầy không phải hoàn hảo nhưng nếu xã hội không có kỷ cương nề nếp, luật phép, hậu quả tai hại không phải chỉ cho một thế hệ đương thời mà cả bao thế hệ tương lai.

Thật ra, không có nghề nào là dễ, nhưng phải công nhận là nghề dạy học ngày nay đòi hỏi nhiều thử thách, công sức, nghĩ suy, sáng tạo và nghệ thuật. Bản tính tự nhiên của con người là thích học hỏi, suy luận nhưng ít thích người khác. Học lóm dễ hơn vì “học thầy không tầy học bạn”. Câu “không thầy đố mầy làm nên” vẫn còn giá trị cho mọi thời điểm nhưng chữ thầy cần được xác định đúng nghĩa.

Nghề dạy học phải kết hợp việc dạy và học như ông bà ta thường dạy, “’học ăn, học nói, học gói, học mở”, ý muốn nói là gì cũng có gì cho ta học. Dạy không phải là”thầy đời”, một tự điển sống, một nhà rao giảng giáo điều,...Chấm dứt vị thế các thầy đồ thời Nho học biến học sinh như con vẹt thuộc nằm lòng Tam tự kinh, thiên trời, địa đất, tử mất tồn còn, tử con tôn cháu, lục sáu tam ba...Thầy giáo, dù hòan cảnh nào cũng thường “giấy rách vẫn giữ lấy lề”, lắm lúc, chẳng đặng đừng, cũng phải “tháo giầy”, “giáo vác”, “dáo dác” chạy gạo đổ mồ hôi như câu “nhất sĩ nhì nông hết gạo chạy rong, nhất nông nhì sĩ”.

Hơn thế nữa, nghề dạy học ngày càng khúc chiết hơn vì khó còn lý tưởng để theo, mẫu người làm chuẩn, mục đích để nhầm tới. Họa chăng là chọn nghề vì thời vận rủi may, sống còn, kinh tế, lý lịch. Giá trị của nghề cũng thay đổi tùy thời điểm, phong tục tập quán, chế độ, chính trị. Đây không phải là do luật đào thải hay thừa trừ mà đó là sự vận chuyển tự nhiên của xã hội. Vậy thầy giáo cũng không cần màng tước hiệu “chiến sĩ văn hóa” vì khi “thời oanh liệt nay còn đâu” đành ‘’ôm uất hận đến ngàn thâu’’như bao nhà chính trị, anh hùng không gặp vận.

Tuy nhiên, dù sao nghề dạy học vẫn có nhiều thuận lợi, ưu điểm hơn bao ngành nghề khác vì luôn được tiếp cận với tuổi trẻ. Phổi của thầy như được hạnh thông bằng những tia nhìn quang tuyến nồng ấm mang sinh lực mới, tim thầy trò đầy nhiệt huyết cùng nhịp đập cảm thông, tâm hồn thầy thường xuyên trẻ hóa nhờ tiềm năng dồi dào của các em, thầy có cảm giác như được bảo vệ chở che, bênh vực an ủi, hiểu nghe hai chiều.

 Như con ong thợ chuyên đắp xây tổ tươm mật ngọt, căn bản giáo dục là góp phần vào việc đào tạo hữu hiệu con người biết sống có tình người, không là công cụ, sản phẩm, tín đồ của riêng ai. Giáo dục cần có mục đích đứng đắn không thể
’Thân em như chiếc lụa đào,
Phất phơ trước gió biết vào tay ai’’.

Vì lợi ích sống còn và hội nhập trào lưu tiến hóa chung của đất nước, để ngăn chận cơ nguy xuống dốc của thế hệ trẻ mỗi thời, vì đây cũng là trách nhiệm của mọi công dân không phân biệt khuynh hướng chính trị, tôn giáo, đảng phái, các nhà lãnh đạo cần ý thức tầm quan trọng cấp bách rõ hơn, định hướng giáo dục cho đúng, thích nghi, nếu không “trăm năm trồng người” cũng trở thành phí phạm hoài công, đáng trách và còn mang tội với núi sông.   

                                                                                  Cô Trần Thành Mỹ

CHIẾN SĨ KHÔNG CHIẾN TUYẾN

                                                  



Hằng năm ở Âu châu lễ Các Thánh xảy ra ngày 1-11 và cũng là lễ tảo mộ thân nhân quá cố. Nhìn nghĩa địa được chuẩn bị sạch sẽ, trang hoàng đẹp đẻ, tràn ngập hoa nhất là hoa cúc đủ loại đủ màu, ta nhận thấy con người luôn nhớ đến tiền nhân bao đời.
 Mỗi nước có tập tục khác nhau, nhưng lòng nhớ ơn tổ tiên cội nguồn vẫn thế. Ở đây, người ta chẳng những viếng mộ người thân mà còn tỏ lòng ngưỡng mộ tri ân những bậc anh hùng dày công với đất nước hay những văn thi ca sĩ lưu danh tiếng thơm tên tuổi. Ngay cả nghĩa trang quân đội của các nước đồng minh trong hai trận thế chiến I, 2 cũng được bảo quản duy trì truy niệm. Người ta thường bảo’’ mất là hết’’ nhưng có những mất mát cần được lưu dấu đến ngàn sau.
Thật ra, chiến sĩ vô hay hữu danh vẫn là anh hùng đã góp phần xương máu mình vào việc bảo vệ quê hương. Và bất cứ trong cuộc chiến nào tất có hai phe thắng bại, địch thù, ‘ thắng là vua, thua là giặc’. Mặt trận đời đâu phải là đường một chiều thôi mà còn là song hành mà thắng bại khó đội trời chung. Chống giặc ngoại xâm chẳng hạn, mọi chiến sĩ luôn được kính trọng tiếc thương, lưu niệm. Ngược lại trong cuộc nội chiến, thân phận của người vỉnh viễn ra đi hay còn lại cũng tùy thuộc thế thời. Nằm xuống rồi, người được vinh danh, bia đá bảng vàng, người cũng vì tổ quốc mà ‘thân bại danh liệt’.   
Lịch sử nước ta cũng đã bị hoen ố bao lần vì sự tương sát tương tàn tranh giành quyền lực, trả thù tàn bạo, đào mồ cuốc mả, đem tro tàn hài cốt rải rắt trên sông. Lòng thù hận được biểu dương như là một bài học của quyền lực chính trị ‘cạn tàu ráo máng’, ‘nhổ cỏ thì phải nhổ cho tận gốc’.
Hơn thế nữa, con người vốn hay đảng trí, thường nghĩ đến mình trước đã, chỉ để ý đến hiện tại mà quên dần dần quá khứ. Chuyện đã qua thì nhắc lại ít đi nếu không có liên quan trực tiếp. Người ta dễ quên những ân huệ đã nhận như lời hứa lúc hàn vi.
 Chẳng hạn thường cầu khẩn nhiệt thành Trời khi gặp điều lo lắng không may, hứa đủ điều rồi quên mất bẳng đi. Hứa cuội tưởng chừng như không ai nghe thấy, chỉ mình biết mà thôi. Cũng có thể là không đến nổi tệ bạc như thế, lâu lâu cũng có tiếng vọng khe khẽ của lương tâm, nhưng lần lựa chần chờ mãi rồi vô tình quên như người mắc ‘nợ như chúa Chổm’ luôn tìm cách hẹn vờ lờ quịt.
           Chiến tranh nào cũng có hậu quả riêng, mất còn không thể tránh. Phần người nằm xuống dù có đầy huân chương cũng đã qua rồi. Thương thay cho thân phận người còn sống, gia đình tử sĩ cô nhi và đặc biệt là thương phế binh. Chính sách có ưu đải thế nào đi chăng nữa, sự mất mát không thể lấp bằng cho phe thắng như thua.Thân tàn phế sống như chết dỡ.
           Oái oăm hơn là trong cuộc nội chiến nồi da xáo thịt, anh em một nhà mà quay mặt hạ nhau. Phe thua trân nằm xuống không yên mồ mả, thân sống còn mất cả hy vọng niềm tin. Bạn bè đồng cảnh ngộ cũng nhìn nhau câm nín, nổi đau nầy không biết tỏ cùng ai ngay cả Trời cao. Tương lai gia đình là tuổi trẻ đàn con, thân không trọn thì lấy gì chống đở. Tay quờ quạng nhìn đời bằng nửa mắt, nạng gỗ tre khập khễnh vang dội giữa lòng người. Tội cho đám con có lý lịch nặng oằn, vì cơm áo bớt sử kinh lăn lóc.
Sau 75, nhan nhản phế binh khác tuyến bên kia Bến Hải miền Nam chẳng những hình hài xác xơ không toàn vẹn mà cả vốn liếng sống cũng tiêu tan.
Sống ở đâu cũng phải bảo vệ đất mình, nhiệm vụ công dân đâu ai thoát khỏi. Bất cứ ở nước nào cũng thế đại cường hay kém mở mang, việc nhập ngũ động viên là việc chung. Nước có còn mới có tên, đã dựng nước phải góp phần giữ nước
Người lính là người thừa hành thực thi bổn phận và quyền lợi. Việc giữ nước đâu phải của riêng ai, chỉ có kẻ độc tài có mộng xâm lăng bành trướng ảnh hưởng lảnh thổ mới ép buộc con em mình thành lính thuê giết mướn, sát nhân. Bằng chứng hiển nhiên nhất là trong quá trình chiếm đóng nước ta, nhan nhản những binh sĩ của các nước bị Pháp đô hộ hội tụ nhiều sắc dân đen trắng vàng, lính lê dương đáng sợ trong đó có cả dân thuộc địa Việt Nam.

          Đau đớn hơn là trong cuộc chia rẽ, gần đây như ở Đài Loan Trung quốc, Đại Hàn, Việt Nam, cùng giống dòng tổ tiên, vì ý thức hệ mà trở thành thù địch. Thương cho những người chiến sĩ của hai vùng khác tuyến một sống một còn chống đối lẫn nhau.
Nhìn nghĩa trang sau cuộc chiến, vết thương như rỉ máu thêm. Người ta như muốn xóa hết dấu xưa tích cũ, đập tan cho hả cơn giận dữ biểu hiện tầm vóc và quyền uy của chiến thắng. Đối với kẻ xâm lăng đô hộ, đó là điều dễ hiểu tất nhiên. Mục đích lý tưởng là bành trướng lãnh thỗ, tìm thị trường kinh tế mặc dầu luôn mang chiêu bài đạo đức là giúp đở, đem ánh sáng tự do văn minh cho các nước nghèo kém mở mang.
Việt nam ta đã chẳng dưới trướng của Tàu trên mười thế kỷ, tưởng chừng như bị đồng hóa khó ngóc đầu lên nổi, ‘Đồng trụ chiết, Giao chỉ diệt’, gần trăm năm biến miền Nam thành thuộc địa, Bắc Trung dưới quyền bảo hộ thực dân Pháp.
Nhiều di tích lịch sử bi phá hủy, mồ mả đập tan, người chiến bại yêu nước bị tử hình, phơi thây ‘hù’ dân chúng, ở tù ‘rục xương’, nhốt trong ‘chuồng cọp’, hành hung cho đi ‘máy bay’ ‘tàu lặn’ đày ra đảo xa ,đó là chuyện nói lên thú tính độc ác của con người khác giống. Đau thương hơn vẫn là cảnh người hành hạ người cùng nguồn gốc quê hương.
Lịch sử thế giới cũng đã cho ta thấy rõ điều đó và nổi bất lực của con người không dứt bỏ tận gốc rễ tính cao ngạo độc tôn, thù hận, người giết người, nguy hiểm hơn lại tỷ lệ thuận, leo thang theo tiến bộ văn minh. Mộng xâm lăng chẳng hạn cũng thu hình biến thể từ vật chất, ngoại hình sang ý thức nội tâm. Cụ thể hạn hẹp nhất như trên võ đài, cuộc tranh tài đụng độ nẩy lửa giữa các trường phái quốc tế cũng đâu phải nhỏ.
Hậu quả chiến tranh Việt Nam sau 75, hàng triệu người rời bỏ quê hương gia đình bằng mọi cách, chết trong bụng cá, đói khát trên đại dương, hành hình do hải tặc, bơ vơ trên đất lạ để đổi lấy tự do.
Nhưng đáng thương hơn vẫn là những người còn ở lại, những người chiến bại cùng huyết thống chịu hình phạt nặng nề. Tre già khóc măng mà nghẹn ngào không dám khóc, mất chồng con mà không được quyền hé môi tiếc thương. Trường hợp thương phế binh mới ‘ngậm bồ hòn’ tuyệt vọng.
Nhớ lại vụ ‘tru di tam tộc’ trong vụ án Thị Lộ đối với đại công thần Nguyễn Trải mới thấy luật trả thù giết người từ trong trứng nước được áp dụng rộng rãi đến ba đời. ‘Vendetta’ ở Tây ban nha, lối trả thù không đội trời chung chỉ giữa hai dòng họ thôi mà cũng được truyền tụng xem như là dai dẳng độc ác vô tâm.
 Tưởng đó là chuyện ngày xưa, tầm nhìn còn hạn hẹp, thế mà ngày nay, ở thế kỷ mà người ta khai quật Kim tự tháp ở Ai cập huyền bí, khám phá bao hành tinh mới Titan, Pluton, lập trạm không gian, mà tội cha, con cháu chắt vẫn phải đền, tài năng lại bị đánh giá bằng tờ lý lịch.
 Chiến tranh ý thức hệ nổ bùng như vết dầu loang làm thế giới lo sợ châm ngòi thế chiến thứ ba. Vừa tan rã mà đã manh nha sôi sụt thánh chiến. Kỷ niệm thảm khốc của quá khứ, viễn ảnh tàn sát nhau như thế vẫn không làm cho các cuộc nội chiến tương tàn tương sát, nồi da xáo thịt như ở Irak, Congo, giảm đi khí thế. Lửa tàn bạo tung ra bao chiêu mới, bắt cóc làm con tin, cảm tử thiêu thân giết càng nhiều càng tốt để được lên thẳng chốn thiên đàng riêng.
Những tưởng đã đến thế kỷ 21 rồi, đời sống vật chất đến tâm linh đâu còn như ở thời kỳ ăn lông ở lổ, hòa bình như mở hội thế mà lòng người tráo trở chưa chịu chung vui.
 Đáng thương nhất là những anh em thương binh phe chiến bại chỉ làm nghĩa vụ của mình, vì thời thế không được đáp đền săn sóc. Gia đình quả phụ cô nhi cảm thấy như thuộc thành phần giai cấp bị bỏ rơi, tách rời, sống trên đất nước mình mà không khác người dưng nước lã, thật đáng thương.
 Ảnh hưởng tâm lý đó đeo đẳng thâm sâu ray rứt giết chết bao nguồn sinh lực cần thiết cho đất nước đáng lý được xây dựng phục hồi hàn gắn sau chiến tranh trong tinh thần tương thân tương trợ quên hận thù đổ máu của kẻ thắng người thua..
Chiến tranh Nam Bắc Mỹ khốc liệt đã nhờ bàn tay Abraham Lincohn can đảm rộng mở, tinh thần hiếu hòa thức thời, thống nhất hai miền, hòa hợp sức mạnh dân tộc đã đưa nước Mỹ thành một khối đoàn kết siêu cường.
 Lịch sử cũng cho ta thấy hình ảnh của nước Đức với một quá khứ hùng mạnh, nhà độc tài Hitler tàn bạo không thua Tần thỉ Hoàng Trung quốc, một đại cường quốc đại bại sau thế chiến thứ hai bị chia đôi bằng bức tường Bá linh. Thế mà họ đã vượt trên mọi đố kỵ thống nhất đất nước, phá hủy tường Bá linh năm 89, giúp nhau xây dựng tiến bộ, hàn gắn vết thương chiến tranh.
Truyền thống của dân tộc ta : « Thương người như thể thương thân »
« Nhiễu điều phủ lấy giá gương, Người dân một nước phải thương nhau cùng » được thể hiện rộng rãi từ ngàn xưa.
            Hình ảnh của nước Đức còn rành rành đó, gương sáng rạng ngời của nhà ái quốc Abraham Licohn thống nhất hàn gắn Bắc Nam Mỹ không đổ máu mất tình đòan kết, vinh nhục giữa thắng thua. Hành động yêu nước cao trọng nầy đáng được truyền tụng đề cao noi gương.
         Việt nam ta với di sản truyền thống của dân tộc hiếu hòa nhân ái, kinh nghiệm máu xương chống ngoai xâm của chiến sĩ anh em hai bờ chiến tuyến hy sinh vì quê hương, cần nhận thức điều đó, biết xóa bỏ thù hận thắng thua để cùng nhau xây dựng lại đất nước đã quá khổ đau vì chiến tranh vươn lên.
         Giáo sư Nguyễn ngọc Huy đã viết vinh danh những chiến sĩ không chiến tuyến nằm xuống vì tổ quốc quê hương:

 Họ là những anh hùng không tên tuổi
Trong loạn ly như giữa lúc thanh bình.
Bền một lòng can đảm chí hy sinh
Dâng đất nước cả một đời trong sạch.
Tuy công nghiệp không ghi trong sử sách
Tuy bảng vàng bia đá chẳng đề tên,
Tuy mồ hoang xiêu lạc dưới trời quên
Không ai đến khấn nguyền dâng lễ vật.
Nhưng máu họ đã len vào lòng đất
Thịt cùng xương trộn lẫn với non sông.
Và anh hồn chung với tấm tình trung
Đã hòa hợp làm linh hồn giống Việt
.

                                                                                                                                                      Cô Trần Thành Mỹ




TƯỢNG ĐÀI XƯA


Đứng mãi im lìm ngắm nước non,
Trơ gan không tỏ nét cỏn con.
Quắc thước đấng anh hùng liệt nữ,
Có hồn sao chẳng chút buồn vui ?


Tượng đài Trần Nguyên Hản 

Phi ngựa tuốt gươm thề chống giặc,
Trên đài cao pháo lệnh tiến quân.
Hô chiến sĩ tung cờ xung trận 
Bất khuất thay tượng đá vô tri !


Tượng đài Pétrus Ký

Bức tượng đồng đen tạc thánh hiền
Áo dài khăn đóng dáng thanh liêm.
Vinh danh tên tuổi trong ngoài nước
Gương sáng lưu danh bậc trí thiền.


Tượng Trần Hưng Đạo tại bến Bạch Đằng –Thánh tổ Hải Quân 

Chẳng trang ưu việt cũng anh hào,
Mộng vá trời bừng dịp hướng cao.
Công danh điểm rộ tô trang sử,
Bảng vàng xưa ghi dấu hiền tài.


Phù Đổng Thiên Vương (Thiết Giáp)

Mưa nắng dệt tơ vương mái tóc,
Cát bụi buồn bám chặt châu thân.
Nước ngầm đọng trên mi u uẩn
Nghĩ suy chi đầu đội rong rêu.


Tượng vua Quang Trung

Gẫm thế sự bể dâu quay tít,
Tự do rồi hạnh phúc bao lâu.
Tượng phỗng xưa tiên đoán được đâu
Ai biết, tùy thế thời thời thế.


Bức tượng Thương Tiếc sau 30/4/1975

Đời có lúc ba chìm bảy nổi,
Nhục vinh thua thắng cứ xoay vần.
Hận thù tất gọi lòng thù hận,
Vứt thương yêu, bội bạc như vôi.


Tượng Hai Bà Trưng (1962)

Đừng hỏi sao tượng buồn giá lạnh,
Ngao ngán thay bỏ vỏ vắt chanh.
Lúc nâng cao hạ bệ sao đành,
Tiêu xác hồn quyện vào đất nước.


Tượng Chiến sĩ vô danh !1969

Họ là những anh hùng lịch sử,
Đã một thời gìn giữ quê hương.
Hy sinh vì tổ quốc đau thương,
Xứng sống mãi trong lòng dân tộc.


Cô Trần Thành Mỹ

 
ĐỒNG HƯƠNG © 2012 - Xây dựng bởi Blog Thiết Kế – Hỗ trợ bởi Người Áo Lam - Giao diện Rumah Dijual