HỌP MẶT HD XUÂN ĐINH DẬU NK 68-75 NGÀY 04/02/2017

TẢN MẠN NGÀY VỀ HƯU…

 

Chúng ta thường cảm thấy băn khoăn mỗi khi bàn luận chuyện về hưu. Vui hay buồn, sớm hay muộn, thoải mái hay chán nản?

Mùa hè năm 2007 bà Vũ được tròn 75 tuổi đang do dự nên về ở với đứa con nào và ở đâu sau khi bà bán ngôi nhà riêng của bà trước đó vài tháng. Bà ngỏ ý với cô con gái tên Vy:

-       Con ơi có lẽ mẹ sẽ dọn về ở tạm với vợ chồng chúng con vài tháng rồi sau đó mẹ cố gắng thu xếp mọi thứ để về Hải Phòng sống cuộc đời còn lại với anh em dòng họ và con cháu của Mẹ.

-      Mẹ tính thế cũng tạm ổn nhưng cứ về ở thử với tụi con rồi từ từ rồi chúng con sẽ lo liệu. Vy, con gái lớn của bà Vũ trã lời qua loa để trấn an bà.

Thế rồi bà Vũ quyết định dọn về ở chung với đứa con gái có chồng tên là Thụy và hai đứa con trai tên Chắc và Trung đều sinh trưởng ở Montreal, Canada. Cũng như các phụ nữ thời đại khác, vợ chồng Vy đều phải đi làm full time và khi về nhà hai người đều có trách nhiệm như nhau. Lo cho con cái ăn học đầy đủ, làm bếp, dọn dẹp nhà cửa, làm vườn tược, hốt tuyết, cắt cỏ, v.v….Như thế đời sống xã hội không còn giống như bên VN ngày xưa mà có thì giờ chăm sóc cha mẹ già. Bên phương tây này để các cụ già ở nhà một mình không ai trông nom rất nguy hiểm vì nếu có chuyện gì xảy hay các cụ bị té ngả sẽ không ai hay biết. Hàng xóm mặc dù ở gần nhau nhưng lúc nào cũng đóng cửa kín mít nếu có chuyện gì xảy ra trong gia đình họ không ai biết được gì cả. Do tình trạng đó mà đa số nhà già mộc ra như nhan nhản để gia đình an tâm mà đưa bố mẹ vào trong đó ở vì có người chuyên môn chăm sóc và trông chừng đêm lẫn ngày, có tổ chức sinh hoạt cho các cụ vui chơi với nhau. Những người VN khác không hiểu điều này nên luôn kết tội các con bà là “đem con bỏ chợ…”

Hai đứa cháu ngoại của bà Vũ đang học đại học. Vợ chồng Thụy và Vy đều đi làm. Hằng ngày bà Vũ sống thui thủi một mình trong căn nhà Vy.

Năm giờ chiều hai đứa cháu đi học về chào qua loa bà ngoại rồi mỗi đứa lên phòng riêng của chúng để nghỉ mệt ôn bài hay chơi game.

Sáu giờ chiều vợ chồng Vy đi làm về thì bắt tay vào việc nấu cơm chiều và công việc tắm rửa nghỉ ngơi để ngày mai còn đi làm. Vì thế thời gian trò chuyện với bà Vũ rất ít. Bà càng ngày càng trở nên trầm cảm, khó tính và áp huyết lại tăng cao ra phết. Ở với con gái được hơn 4 tháng bà Vũ bàn với vợ chồng Thụy là bà có ý định dọn về Hải Phòng xây nhà để ở quay quần với các anh em và sẽ được các cháu chăm sóc bà chu đáo hơn. Bà Vũ di dân vào miền Nam những năm 54 và sang Canada tháng tư năm 75. Vì thế lâu lắm không gặp anh em dòng họ hơn 50 năm trời, bà Vũ có hiểu được tình cảm của họ dành cho bà có còn gắn bó như xưa chăng.

Bà Vũ có 10 đứa con bên Canada và Hoa Kỳ, 5 trai và 5 gái đều có gia đình, nghề nghiệp tạm khá thành công và có con cái đàng hoàng. Khi mấy cô em của Vy biết định ý định của Mẹ muốn bỏ rơi các con và cháu mà về Việt nam để dưỡng gìa thì thấy không ổn. Cô em gái giáp chót tên Thi ngăn cản ý định Mẹ Vũ về Việt Nam và phân trần rằng:

-       Mẹ đã ở với các con đã gần 40 năm trời và gần gũi con cháu hàng ngày. Bây giờ đùn một cái Mẹ cắt đứt cái tình cảm ấy mà không thương tiếc. Mẹ nở lòng nào đoạn tuyệt mà bỏ chúng con ra đi như thế.
-       Mẹ về VN để dưỡng già chứ có bỏ chúng con đâu.  Mẹ trả tiền mấy cháu ở VN đàng hoàng thì tụi chúng sẽ phục vụ tốt chứ có gì đâu mà sợ. Khi mấy con thấy cần thăm mẹ thì du lịch một chuyến về VN thì không là quá đáng nhỉ.

-       Làm sao Mẹ biết được các cháu ở VN đối xử tốt với Mẹ được. Bây giờ Mẹ còn tiền bồi dưỡng các cháu dồi dào thì có dịch vụ tốt. Rồi đến lúc nào đó họ trở mặt thì Mẹ cũng chẳng làm gì được. Vả lại bên Canada Mẹ có đau ốm thì chúng con còn lái xe đến chăm sóc hay thăm Mẹ thường xuyên hơn, chứ còn ở VN chưa chắc Mẹ được chăm sóc tận tâm như con ruột của Mẹ được.

Bà Vũ nghe riết rồi mủi lòng nên từ đó bỏ ý định về VN dưỡng già. May mắn thay tại Montreal có một bà VN tên Mai đang lên kế hoạch xây Nhà Già Carrefour Rosemont từ 2 năm nay cho người Việt. Bà này bắt đầu nộp giấy tờ  xin chính quyền địa phương Montreal để xây Nhà Già từ 20 năm trước và gần đây được chính quyền chấp thuận lên kế hoạch và công trình xây cất cũng gần xong trong nay mai. Vợ chồng Vy đưa bà đến dự buổi họp ra mắt công trình và viếng thăm tại chỗ Nhà Già đang thi công.

Sau buổi họp bà Vũ hài lòng về dự án và giá cả cũng phải chăng. Với tiền trợ cấp về hưu của chính phủ Canada và Tỉnh bang thì bà Vũ vẫn còn thừa chút ít sau khi trả tiền Nhà Già.

Cũng nên nhắc lại là Nhà Già Carrefour Rosemont (Rosemount Senior Home) có 227 căn hộ dành cho người cao niên trên 60 tuổi còn tự chủ. Họ bao ăn trưa, 5 bửa mỗi tuần. Mỗi thứ ba họ mướn xe mini-bus đưa các cụ đi chợ mua sắm để các cụ có tự do nấu ăn sáng, tối và cuối tuần. Chính quyền Montreal cấp giấy phép xây Nhà Già với điều kiện là cho nhập 75% người VN còn 25% căn hộ còn lại Nhà Già này phải chấp nhận bất cứ dân địa phương nào cần đến ở và trả tiền như nhau. Nhà Già này không có dịch vụ y tế. Nếu cần các cụ đến gặp nhân viên tiếp tân túc trực 12 tiếng mỗi ngày để được trợ giúp như gọi xe taxi hay báo y tá đến khám bệnh, trường hợp khẩn cấp quan trọng.

Chung quanh Rosemount Senior Home có công viên và một trường trung học. Mùa hè các cụ có thể đi bộ hóng mát hoặc các cụ nào có sức khỏe thì sách thức ăn ra park làm pic nic với con cháu khi chúng đến thăm. Ngoài ra ngay bên cạnh Senior Home còn có chùa Huyền Không cho các cụ muốn qua xin lễ Phật hay muốn ăn chay. Đối diện xéo của Nhà Già còn có 1 quán MacDonald và 2 nhà hàng Việt nam.

Nói tóm lại các cụ sẽ rất an tâm vì ở đây có hầu hết các dịch vụ, gần trạm xe bus và không xa metro (đường hầm) cho lắm. Bà Vũ dọn vào Nhà Già tháng 3 năm 2008. Hai năm đầu bà Vũ làm quen được vài bà cụ khác tâm đầu ý họp, trò chuyện vui vẻ. Mỗi khi con cháu bà Vũ đến thăm, họ cảm thấy cuộc đời bà lên hương vui vẻ hẳn ra chứ không như lúc ở với vợ chồng Thụy, nét mặt bà lúc nào cũng u buồn, lo âu trầm cảm vì ít trò chuyện với mọi người.

Bảy năm sau các cụ già bắt đầu đi đứng khó khăn, sức khỏe xuống cấp thấy rỏ. Vài cụ dần dần ra đi khỏi thế giới này nhất là bạn thân mới của bà Vũ. Bà Vũ bắt đầu có nhiều triệu chứng bệnh tiểu đường týp 2 và cao huyết áp. Sức khỏe bà Vũ sau 7 năm xuống cấp trầm trọng. Tay chân và mắt bà lúc nào cũng yếu và rung. Bệnh tiểu đường quá tai hại gây biết bao chứng cho bà.

Mắt bà mờ đi ban đêm, sáng thức dậy bà bị ngứa đầy người. Bà lúc nào cũng cảm thấy đói mà ăn thì kém vị giác. Bà ít đi chùa lại vì mỗi khi có dịp vào chùa lễ Phật, các bà bạn khác hay nhắc nhở bà hãy mua sắm một bộ áo màu xám như các người đi lễ Phật cho đồng đều và đẹp mắt. Bà Vũ tỏ ra khó chịu trả lời rằng “tôi đi lễ Phật chứ có phải đi diện thời trang đâu mà mấy bà lẩy nhẩy về việc trang phục cúng Phật thế. Phật đâu có bắt chúng ta phải ăn mặt thế này hay thế nọ đâu”. Thỉnh thoảng trong Nhà Già Rosemount có bà còn hỏi bà Vũ ‘’ông nhà đâu mà bà ở đây một mình thế”. Bà Vũ là người không thích người ngoài tò mò hay chọt vào đời tư của bà. Bà còn tự chủ thì vào đây ở còn ông chồng bà hết tự chủ phải vào Nursing home, nơi đó có đủ dịch vụ như y tế, làm vệ sinh, dọn phòng và cho ăn đầy đủ 3 bửa và 7 ngày.

Con cái bà Vũ bây giờ thỉnh thoảng phải bỏ công ăn việc làm khá thường xuyên và thay phiên để vào nhà già đưa bà đi khám bác sỹ, nhà thương hay đi khám mắt. Hơn nữa Vy có nhiệm vụ nấu ăn đem lên cho bà ăn tối hay ăn trưa vì thức ăn nhà già không còn hợp khẩu vị với bà nữa. Bà Vũ hầu như mất tự chủ, đi chậm chạp, tắm rửa và mặc quần áo hơi khó khăn. Số bạn thân bà trong Nhà Già cũng giảm đi nhiều. Bà ít ra đường vì thời tiết lạnh và nhất là bà hay mệt vì cơn bệnh tiểu đường hành hạ.

Vy bây giờ cũng gần 60 và sức khỏe bắt đầu yếu đi, không còn đủ sức nấu ăn cho bà mẹ thường xuyên. Mặc dù Vy còn 9 anh em khác nhưng các con dâu bà Vũ thì bà không thích làm phiền về việc nấu ăn cho bà. Trong 5 cô con gái của bà Vũ thì chỉ có Vy là nấu ăn hợp khẩu vị bà trong khi đó các cô khác trẻ hơn lấy chồng tây và nấu thức tây cho bà thì bà từ chối. Nghĩ về tương lai muốn cho mẹ già được ăn uống đầy đủ và có dịch vụ y tế tốt, Vy bắt đầu đi tìm những Nhà Già khác có cho ăn uống ngày 3 bửa và bảy ngày trên bảy. Nhà Già bên Montreal thì chẳng thiếu gì nhưng toàn là người Gia nả Đại ở hay giá cả hơi mắc quá túi tiền bà Vũ. Đầu năm nay Vy tìm được một viện DL công giáo tên Providence, nơi đây dịch vụ lịch sự, có y tá túc trực, cung cấp thức ăn 3 buổi và gần chỗ con cái bà hơn. Viện DL Providence có hơi mắc hơn Rosemount Senior Home một chút nhưng với tiền bà Vũ tích lũy sau khi bán nhà riêng bà thì cũng có khả năng bù đắp vào đến những 20 năm tới.

Trước khi dọn ra Nhà Già Rosemount, cô quản lý Nhà Già Rosemount hỏi bà Vũ lý do tại sao bà quyết định dọn đi nơi khác và có điều gì bà không hài lòng về dịch vụ ở đây. Bà Vũ trả lời:

-       Tôi ở đây hơn 8 năm và quen nhiều bạn bè, tôi đâu muốn dọn ra nhưng vì ở đây nói thật với cô việc ăn uống càng ngày càng tệ, món ăn thì bớt phần thịt lại và không hợp khẩu vị với tôi mặc dù là thức ăn VN. Trước khi đi ngủ tôi cứ cảm thấy lúc nào cũng đói vì thiếu chất đạm trong phần ăn.

-       Cách đây không lâu ban lảnh đạo thành phố Montreal về Nhà Già có làm trưng cầu dân ý để họ tìm cách cải thiện cuộc sống trong các Nhà Già ở Montreal. Hầu như đa số các cụ đều cho biết “rất hài lòng” cuộc sống ở đây. Bây giờ các cụ bảo là không hài lòng vì cái này cái nọ. Tức nhiên chính các cụ hại các cụ đấy. Cô quản lý diện giải.

-      Tôi có trò chuyện với nhiều bạn bè trong Viện, tất cả đều có cùng ý nghĩ như tôi. Sở dĩ chúng tôi không giám nói thẳng vì sợ họ “trả thù” và cắt bớt các dịch vụ. Bà Vũ trả lời.
-       Các cụ lầm to rồi đây là xứ tự do, các cụ không hài lòng điều gì thì các cụ trực tiếp nói với chúng cháu. Chúng cháu sẽ tìm cách giúp các cụ để có cuộc sống thoải mái hơn kia mà. Trên giấy tờ hẳn hoi các cụ bảo là rất hài lòng rồi bây giờ Hội Đồng Quản Trị thành phố đã có bằng chứng là dịch vụ ở đây rất tốt nên họ sẽ không đầu tư gì hết để cải thiện đời sống trong viện này.

Thế rồi Bà Vũ rời nhà già Rosemount và dọn vào viện DL Providence đầu tháng 3 năm 2016.

Đặc biệt nhà già mới Providence này đa số các cụ ở tuổi từ 80 đến 100.

Vào đây vài tuần đầu bà tỏ ra vui hơn môt tí. Trong Nhà Già mới này cũng có hơn 20 người VN mà đa số là dân trí thức nên cách đối xử với nhau cũng có khác. Bà Vũ tỏ ra vui lắm. Nhưng nét vui ấy chỉ vỏn vẹn được vài tuần vì những người VN đến trước bà hoặc có cặp có đôi vợ chồng. Những cặp khác thường là 2 bà già hợp jeu với nhau nên lúc nào cũng đi ăn chung, sinh hoạt chung với nhau và bám với nhau như một cái phao. Bệnh cô đơn là căn bệnh chung cũa người già và khi tìm được một người hợp gu họ thường bám díu với nhau thật chặt và rất sợ bị tách rời. Vì thế bà Vũ vẫn chưa tìm được người tâm đầu ý hợp. Những lúc rảnh rỗi bà vô iPad để nghe nhạc VN trong  YouTub. Cứ mỗi vài tuần iPad bắt phải upgrade mà bà Vũ không biết tiếng Anh và không rành tiếng Pháp lại điện thoại các con và cằn nhằn phải lên Viện DL để sửa gấp cái iPad. Người già bây giờ ít kiên nhẫn vì có nhiều thì giờ rảnh rỗi nên một chuyện nhỏ nhặt cũng trở thành nghiêm trọng. Nhiều lúc Bà lại bị lọt vào sự cô đơn hụt hẫn một lần nữa.

Trong những nghiên cứu mới nhất thì bệnh cô đơn đang là tác nhân gây ra nhiều cái chết ở con người. Cô đơn ở tuổi già trở thành bi kịch và tác động rất nhiều đến sức khỏe con người. Bà Vũ vẫn biết rằng để làm giảm cô đơn thì bà phải ra ngoài đi bộ, đọc sách xem tv, lên mạng tìm bạn, sinh hoạt với người hợp gu. Kẹt nỗi bà dọn vào viện lúc mùa đông, tuyết phủ đầy đường rất dễ gây tai nạn cho người già nên bà ngại ra đường. Đọc sách, lên mạng hay xem TV thì mắt bà lúc mờ lúc tỏ nên bà không làm được. Người hợp gu thì chưa có vì thế các con cháu bà lần nữa lục tụt thay phiên vô viện DL thường xuyên thăm bà.

Trong khi đó chồng bà Vũ là ông Xuân hơn bà khoảng 8 tuổi tức trên 80 khi bà Vũ vào nhà già thì ông Xuân xin vào Viện Dưỡng Lão Lafayette vì nơi đây có dịch vụ y tế đầy đủ 24 trên 24, cho ăn 3 buổi và 7 ngày trên bảy.

Vài năm trước khi vào viện DL, ông Xuân bị phẫu thuật cột xương sống. Ông nằm viện được hơn 1 năm thì hai chân yếu đi và lúc nào cũng đi bằng sáu chân (walking cart). Cảm thấy quá yếu năm 2009 các con xin cho cụ Xuân vào Viện DL Lafayette. Các con ông đều tất bật đi làm, đều có con cái cần chăm sóc nên không còn đủ thì giờ lo cho bố mẹ, thì nhà già hay viện DL vẫn tốt hơn vì có người túc trực 24 tiếng mỗi ngày và cho ăn uống đầy đủ hơn là ở nhà riêng.

Trong viện DL ông Xuân có nhiều thời gian rảnh rỗi. Sau khi xem chán TV hay dọc iPad ông điện thoại cho tất cả các con mỗi ngày ở Canada cũng như bên Mỹ. Các con cháu ông Xuân cũng khá cực với ông vì Microsoft thường xuyên cập nhật chương trình của iPad. Mỗi lần cập nhật như thế ông Xuân không thể nào mở máy iPad, nên tỏ ra cáo kỉnh điện thoại gấp cho con cháu vào viện sửa iPad cho ông. Nói đúng ra hằng giờ ông điện thoại để nhắc nhở con cháu xiêng năng vào viện DL thăm ông. Cách đây 2 năm chị của Vy tên Hằng vừa mới về nghỉ hưu ở tuổi 59. Ông Xuân biết chị Hằng luôn có mặt ở nhà nên ông gọi điện thoại từ tờ mờ sớm lúc 5 giờ sáng đánh thức chị dậy có lúc nói là khó ngủ hay phải vô viện DL gấp vì ông cần chị đưa ông đi nhà thương vì khó thở hay trở trời cảm cúng. Thực ra với cái tuổi gần 90 ông cụ sức khỏe yếu kém là chuyện bình thường. Ngoài ra ông Xuân muốn lúc nào cũng phải có con cái bên cạnh chăm sóc ông như một đứa con nít. Sau nhiều lần bị làm phiền quá nhiều nên chị Hằng không thèm bắt máy điện thoại. Ông Xuân tìm cớ gọi 911 và bầy lý do tố cáo cô con gái dựt tiền ông gửi để họ gửi CS đến can thiệp giùm ông. Cảnh sát đến Viện DL làm enquete rồi quay ngược về nhà cô Hằng lập biên bản. Những chuyện gia đình ồn ào như thế xảy ra liên tục, kết cục cũng chẳng đến đâu mà ngược lại dân Gia Nả Đại ở chung với ông Xuân tỏ ra thái độ bực bội ông vì chuyện gia đình không đâu. Ông Xuân càng ngày càng cảm thấy cô đơn và tìm cách này cách nọ để đì con cháu và muốn chúng nó quan tâm vào viện DL thăm thường xuyên hơn.

Có lần vợ chồng Thụy đến thăm ông. Ông Xuân ngồi kể lể chuyện ngày xưa, khó khăn lắm ông mới đưa được cả đại gia đình qua đây. Sau đó ông đi làm xa, cực khổ tứ bề chỉ mong cò đủ tiền nuôi tất cả các con ăn học thành tài đến nơi đến chốn. Bây giờ ông mong muốn các con có hiếu mà đền bù lại công nuôi dưỡng của ông. Bài ca này ông từng nói với tất cả các con mỗi khi có dịp. Thụy hơi bực mình ông bố vợ và trả lời “Ba à bên xứ này nuôi con tốt là một bổn phận thiên liêng của bố mẹ. Chúng con chỉ mong cố gắng nuôi con cái tốt, đối xử với chúng hòa hợp chứ chúng con không có một hi vọng mãi mai nào là con cái phải trả công sau này. Vì nếu mình đặt nhiều kỳ vọng vào con cái thì sau này mình sẽ thất vọng vô cùng”. Các con ông Xuân dần dần mệt mỏi về vấn đề chăm lo sức khỏe bà Mẹ bây giờ đến phiên ông bố đầy đọa con cháu. Các con tỏ ra mệt mỏi với bố mẹ già.

Chúng tôi nghiệm ra rằng làm bố mẹ không nên đòi hỏi quá nhiều, quá khả năng con cái mình. Những gì cha mẹ làm được cho con khi còn nhỏ dại, khi chúng còn sống chung với mình thì hãy tạo điều kiện cho con cái mình làm tốt công việc đó cho con cái chúng ngày nay. Đừng buồn vì chúng không làm được những điều mà chúng ta làm cho chúng lúc nhỏ. Thí dụ khi đi làm việc bên xứ sở này, hãng cho phép nhân viên nghỉ phép để lo cho con cái chứ họ không cho nghỉ phép để lo cho bố mẹ đâu. Nếu đầu óc chúng ta thông cảm cởi mở thì sẽ thấy không có đứa con nào bất hiếu hết và như vậy mình cũng cảm thấy vui vẻ không áy náy vì sự phiền hà hờn trách của mình. Mấy ông bà cụ luôn bất mãn với con cái của mình sẽ là những người đau khổ cho đến chết và cũng là lý do đẩy xa con cháu mình thêm. Lòng thông cảm bao dung nhân ái sẽ đem lại hạnh phúc cho mọi người.
--------oOo-------
Ngày xưa người Việt mình sống đến 60 tuổi được xem là đã già.
Bạn bè cùng lứa với tôi ngày nay đã trên 60, đã hay chuẩn bị ngày về hưu.
Ở xứ tạm dung này mùa đông dài đăng đẳng hơn 6 tháng. Tuyết trắng mang màu ảm đạm phủ kín sân nhà hơn năm tháng làm cho cuộc sống người già hẩm hiu hơn.

Mỗi khi vào viện dưỡng lão thăm bố mẹ thấy mà thương cho họ. Nhìn các cụ thui thủi sống cô đơn một mình trong các viện, có cụ đi tới đi lui nhìn người ta ra vào mà không hiểu họ làm gì, có cụ ngồi một mình xem ti vi, còn các cụ khác mang gậy đi từ đầu hành lang đến cuối dẫy hành lang để khuây khỏa vì không đi được ngoài vườn phủ đầy tuyết trắng.

Trái với người già bên Việt Nam sống chung vui vẻ trong cùng mái ấm gia đình với con cháu đầy đàng. Ăn uống luôn được người thân quan tâm chiếu cố. Ra đường người già ở VN được kính trọng – kính lão đắc thọ nên các cụ ít bị tủi thân. Đi đâu người ta cũng nễ nang. Các quyết định quan trọng trong gia đình đều nằm trong tay các cụ. Trong khi đó các cụ trong viện dưỡng chỉ được con cháu mỗi tuần đến thăm một lần là may lắm rồi. Ăn uống thì các cụ không hài lòng cho lắm vì là thức ăn tây phương không thể so sánh với phở, bún bò huế hay chả giò của VN mình. Còn các viện dưỡng lão dành riêng cho người Á châu thì thức ăn bị ban quản trị cắt xén nên cũng kém ngon nhạt nhẽo và thiếu chất đạm cho các cụ. Nói chung người già VN mình đều bị hụt hẫng đủ thứ - từ tinh thần đến thể xác.

Ở bắc Mỹ này tôi thấy người ta càng nhiều tuổi càng khổ. Khổ vì không còn hưởng thụ gì được sự đời, ăn uống kém ngon, thị lực yếu kém mà còn phải chịu những bệnh tật do già yêú sinh ra. Người già không tự lo được cho thân mình, mắt mờ, tai điếc, trí nhớ mất, sống nhờ người khác. Người già vua chúa hay cùng đinh, tỷ phú hay anh nghèo rớt một xu dính túi không có, kẻ quyền uy chấn động thế giới một thời hiển hách hay anh phó thường dân cả đời cơm nhà, quà vợ, khi tuổi già đến đều có những nỗi khổ như nhau.

Nghỉ hưu thường được nhiều người xem là bước ngoặt của cuộc đời. Dự lường những biến đổi tâm lý có thể diễn ra như sốc vì có cảm giác mình không còn giá trị, lo lắng vì nghĩ không được người khác tôn trọng…, nhiều người đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho mình các kế hoạch từ công việc đến sức khỏe.

Đa số những người về hưu sẽ có cảm giác buồn chán và tâm lý hụt hẫng khi “bỗng dưng quá nhàn”. Mặc dù sự gia tăng tuổi tác có thể gây ra các khó khăn cho thị lực nhưng các chuyên gia khuyến khích người già đừng từ bỏ việc đọc và học cách thích ứng với hoàn cảnh mới.Vậy chính xác điều gì diễn ra trong não khi chúng ta đọc?

“Bộ não luôn tạo mới các nút giao giữa các tế bào thần kinh nhờ những kích thích như đọc sách”, chuyên gia y tế và là chủ tịch Hội Lão khoa Đức, ông Manfred Gogol giải thích. Một nghiên cứu mới của châu Âu đã phát hiện ra rằng, sức khỏe của một người cải thiện đáng kể sau khi họ nghỉ hưu, do họ có giấc ngủ tốt hơn, tập thể dục nhiều hơn và ít căng thẳng hơn. Theo kết quả của nghiên cứu này, người về hưu nếu có thể, khoảng 40 phút của giấc ngủ mỗi đêm và có 10% khả năng tập luyện thường xuyên.

Điều này làm tăng sức khỏe thể chất và tinh thần của họ, giảm 25% đến gặp bác sĩ so với những người vẫn đang làm việc ở tuổi đó. Vì thế ông Gogol đề nghị đọc những cuốn sách có nội dung thực sự hấp dẫn chính người đọc. Nếu một cuốn tiểu thuyết quá dài gây mệt mỏi thì hãy thử đọc những truyện ngắn, các bài viết về xã hội…

Khả năng chuyển đổi từ ngữ sang những hình ảnh tinh thần là rất tốt cho hoạt động nhận thức. Đọc cũng giúp cải thiện vốn từ vựng, cách sử dụng ngôn ngữ và khả năng tập trung, theo chuyên gia Simone Helck, tổ chức thúc đẩy và phát triển chiến lược chăm sóc người cao tuổi Deutsche Kuratorium Altershilfe (Đức).

Thông thường người có tuổi ở hải ngoại hay bị mắc phải 3 cao và 1 thấp.
Ba cao là – cao huyết áp (high blood pressure), cao đường (diabetes) và cao mở (cholesterol). Hơn nữa các cụ hay bị chứng loãng xương, xương khớp bị phong thấp (arthritis). Các bác sỹ khuyên người già nên tập luyện thể xác và ăn uống lành mạnh để có cuộc sống có nhiều ý nghĩa hơn. Thông thường các cụ buồn chán vì thiếu sự chăm sóc của con cháu, ăn uống không ngon miệng vì 3 cái thiếu sau đây:

Cái thiếu thứ nhất là thiếu vận động - Độ tuổi 55-65 thường có những thay đổi lớn về thể trạng, quá trình lão hóa diễn ra khá nhanh, cần tăng cường vận động nhẹ nhàng để giảm quá trình này. Chú ý, không nên vận động quá mạnh, cần tạo sự cân bằng giữa động và tĩnh thông qua các hoạt động hàng ngày như sinh hoạt câu lạc bộ, tập dưỡng sinh, chăm sóc vườn hoa cây cảnh… Bên cạnh đó, cần đảm bảo cân bằng trong tư duy, tránh hưng phấn và ức chế quá mức, không nên để tư duy nghỉ ngơi quá lâu, tức là tâm phải tĩnh tại, phải ổn định. Để tránh sự nhàm chán, lời khuyên cho người về hưu là nên đa dạng loại hình hoạt động trong nhà cũng như ở ngoài trời, hoạt động tinh thần, hay vận động cơ thể, hoạt động tập thể hoặc cá nhân phù hợp với sở thích và khả năng của mình nhất, để khỏi có những ngày ngồi không khi cuộc sống thay đổi.

Theo các nhà tâm lý thì khi phụ nữ đến tuổi về hưu, nội tiết tố suy giảm cùng lúc với những diễn biến âm thầm trong cơ thể khiến cho họ phải đối mặt với các bệnh: tim mạch, loãng xương, tiểu đường... Còn nam giới khi về hưu, ngoài hói đầu, bụng phệ, cơ bắp mềm nhão thì có nhiều nguy cơ bị huyết áp cao, xương khớp... Để tránh bệnh tật cũng như tổn thương về tâm lý, mọi người nên lên chương trình tiền về hưu, nghĩa là bàn giao công việc từ từ để không bị hụt hẫng và chuẩn bị chương trình, kế hoạch sau khi về hưu, gồm: Thời gian, kinh tế, các hoạt động và mối quan hệ dự kiến thay thế công việc và quan hệ đồng nghiệp..., chẳng hạn như  du lịch, làm từ thiện, chăm sóc con cháu, nghiên cứu trên mạng, hoạt động nghệ thuật, tham gia các lớp thiền, Yoga hay càn Khôn Thập Linh, v.v...

Ở tỉnh nhỏ chúng tôi đang cư ngụ, các bạn già về hưu tổ chức đi bộ mỗi sáng bằng cách hẹn tụ họp ở cafeteria của Costco ăn sáng nhẹ lúc 9 giờ với croissant và ly café. Sau đó mọi người cùng nhau đi bộ 2 tiếng đồng hồ quanh thành phố rồi về nhà nghỉ ngơi và lo cho việc nhà. Mỗi tối từ 7 giờ đến 9 giờ mọi người đến một trường trung học có hơn 10 bàn ping pong để các vị giải trí và có dịp trò chuyện cho hết ngày.

Một nghiên cứu mới của châu Âu đã phát hiện ra rằng, sức khỏe của một người cải thiện đáng kể sau khi họ nghỉ hưu, do họ có giấc ngủ tốt hơn, tập thể dục nhiều hơn và ít căng thẳng hơn. Theo kết quả của nghiên cứu này, người về hưu nếu có thể nên lấy 40 phút trước giấc ngủ mỗi đêm tương đương với 10% thời gian để tập luyện thường xuyên. Điều này làm tăng sức khỏe thể chất và tinh thần của họ, giảm 25% đến gặp bác sĩ so với những người vẫn đang làm việc ở tuổi đó.

Cái thiếu thứ hai là thiếu bạn – bạn bè rất quan trong đời sống hàng ngày của con người từ khi đứa bé vào đời đến cụ già lú lẩn.Tình bạn vốn là thứ tình cảm thiêng liêng và đáng được trân trọng. Một người có thể có rất nhiều bạn tuy nhiên không phải ai cũng có một người bạn thân hay một tình bạn chân thành. Đôi khi sự bận rộn của cuộc sống cuốn chúng ta vào khiến con người dần trở nên lãnh cảm. Tuy nhiên, trong một giây phút nào đó, khi người ta cảm thấy cô đơn, trống trải họ mới thấy việc có một người bạn bên cạnh ý nghĩa đến nhường nào. Đó là người hiểu về quá khứ của ta, tin tưởng vào tương lai của ta và chấp nhận con người hiện tại của ta. Sự tồn tại của một người bạn không phải là luôn nhìn thấy bằng mắt mà là luôn cảm nhận bằng trái tim.Trong sự cô đơn, trong đau ốm, trong bối rối – nhận thức về tình bạn khiến ta có thể bước tiếp, thậm chí ngay cả khi bạn ta bất lực không thể giúp ta. Họ ở đó là đủ rồi. Tình bạn không phai nhạt bởi không gian hay thời gian, bởi sự giam cầm của chiến tranh, bởi khổ đau hay sự im lặng. Chính trong những thứ đó mà nó bắt rễ sâu nhất. Chính từ những thứ đó mà nó nở hoa

Cái thiếu thứ ba là thiếu… ăn.

Khi ta còn nghèo thì lo ăn no mặc ấm. Đến khi ta khá giả hơn thì cố ăn ngon mặc đẹp. Đến lúc có tuổi thì ăn chơi mặc kệ và đến khi không còn răng nữa thì ăn chay mặc niệm…chú ý nhu cầu dinh dưỡng người già là rất cần thiết. Theo đó, trong chế độ dinh dưỡng cho người cao tuổi, phải đảm bảo sự hợp lý giữa các loại thức ăn. Các nguồn cung cấp vitamin, chất khoáng phải cân bằng với đạm, chất xơ. Không nên dùng quá tỷ lệ một dưỡng chất nào đó. Ngoài ra, đừng vì lo ngại người già ăn nhiều sẽ gặp nhiều bệnh mà quá kiêng khem, dẫn đến thiếu chất, cơ thể sẽ mệt mỏi.

Như vậy, sự cân bằng mọi mặt đời sống sau khi về hưu là rất quan trọng. Người già nên lưu ý tránh những áp lực của cuộc sống, đảm bảo dinh dưỡng, tăng cường các mối quan hệ và sinh hoạt tại cộng đồng nhằm đảm bảo tâm sinh lý, sống khỏe, sống có ích.

Lắm lúc ngẩm nghĩ lúc nào về hưu mới đúng lúc, ta sẽ ở đâu và vợ chồng tôi sẽ ở với ai thì tôi thở dài ngao ngán. Vào Nhà Già ở suy cho cùng cũng là một giải pháp tốt nhất. Thực ra Nhà Già ở Canada thật sạch sẽ, đầy đủ tiện nghi, nhân viên phục vụ tử tế, không có gì đáng phàn nàn.

Cuộc sống tự nó là điều kỳ diệu. Lúc mầm non son trẻ luôn vươn lên để sống là kỳ diệu. Lúc già kiệt lú lẫn yên phận cũng là kỳ diệu. Đừng quá bi quan vì tuổi già. Chúng ta không mãi duy trì được hình thức bên ngoài tốt đẹp, nhưng có thể giữ ấm trái tim với đồng loại cho đến lúc ngừng nghỉ.

Tuy nhiên tôi vẫn tự hỏi liệu đời sống người già là một diễm phúc tốt lành hay một sự kém may mắn vì phải sống trong bốn bức tường cho đến lúc ra đi vĩnh viễn…

Nguyễn Hồng Phúc
Montréal, Canada

MONG ĐỢI


*****
( Bài thơ chữ đầu mỗi câu theo mẫu tự A, B,C ... )
Anh đi một sớm thu buồn
Bóng anh khuất nẽo con đường ngày thơ
Chiều thu em đợi em chờ
Dìu em tâm sự anh còn nhớ không
Em về ôm ấp mộng lòng
Giờ đây còn lại nhớ mong bóng hình
Hẹn anh đất nước thanh bình
Im nghe tiếng súng hoà bình xóm thôn
Không gian chiều xuống u buồn
Lá rơi xào xạc lệ tuôn nhạt nhoà
Mình em đếm bước chiều tà
Ngắm trăng dõi bóng anh xa phiêu bồng
Óng a óng ánh trời hồng
Phải chăng anh đã phụ lòng em không
Qua thu rồi đến mùa đông
Rồi đây nhịp khúc tim lòng vỡ tan
Sẽ dâng nỗi nhớ cho chàng
Tình đầu ôm mộng lỡ làng đau thương
Uống bao cay đắng đêm trường
Về đây em đợi người thương xuân về
Xin anh giữ vẹn câu thề
Yêu anh em đợi tái tê cõi lòng

TRỊNH QUANG CHIẾU



CON ĐƯỜNG XƯA EM ĐI


 
                          ***
              Con đường xưa ấy em đi
          Bao nhiêu kỷ niệm  mãi ghi vào lòng
              Nắng chiều anh đợi anh trông
          Hàng dừa khuất nẽo bóng hồng thướt tha
              Than ôi trời nổi phong ba
          Chiến tranh lửa khói xa nhà chiến chinh
              Anh mơ một giấc thanh bình
          Chúng mình đôi đứa đẹp tình duyên quê
              Mùa trăng hẹn ước tái tê
          Em vui duyên mới lời thề lãng quên
             Tuyến đầu anh mãi gọi tên
          Người yêu năm ấy dâng thêm nỗi sầu
             Con đường xưa ấy về đâu
          Đưa em về với tình sâu duyên nồng
             Ven đường hoa tím nhớ mong
          Người xưa giờ đã theo chồng phương xa
             Đường xưa hoa tím mặn mà
          Còn ai đưa đón đậm đà duyên xưa
             Chiến trường lất phất chiều mưa
          Thương về đường cũ lối xưa đẹp mầu

             TRỊNH QUANG CHIẾU


CÂU CHUYỆN VỀ ĐÔI ĐŨA


   
Người da trắng dùng dao, muỗng, nĩa để đưa thức ăn vào miệng, thì người da vàng các nước Á CHÂU họ dùng đôi đũa. Vậy đôi đũa có từ bao giờ, và phát xuất từ đâu, chúng ta quay về thuở xa xưa để tìm hiểu.

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu về đôi đũa thì người dân vùng HOA NAM thuộc giống dân BÁCH VIỆT là dân tộc đầu tiên phát minh ra đôi đũa trong khi đó dân miền HOA BẮC họ vẫn còn ăn bóc, vì dân vùng nầy họ ăn bánh mì làm từ lúa mạch nhưng bánh mì của họ kiểu khác với bánh mì của dân da trắng.
      
Mãi cho đến khi đời nhà TỐNG khoảng 1.500 trước CÔNG NGUYÊN mới phát minh ra đôi đũa khi họ tình cờ quan sát thấy hình ảnh con chim dùng cái mỏ gắp thức ăn rồi từ đó họ mới nghĩ ra dùng 2 cái que để gắp thức ăn đó là nền văn minh nông nghiệp của dân CHÂU Á. Cho đến khi dân tộc HÁN đi về phương nam như các tỉnh QUẢNG ĐÔNG, QUẢNG TÂY, PHÚC KIẾN thức ăn chính của họ là gạo nên nhu cầu đôi đũa được hình thành. có thể nói đôi đũa là phát minh nông nghiệp cách đây cả ngàn năm của người dân vùng HOA HẠ, nó là chứng tích của nền văn minh dân gian về ăn uống, mãi sau nầy theo đà văn minh tiến bộ, các vị vua TRUNG HOA họ thích dùng đũa bạc, vì người ta tin rằng đũa bạc sẽ phát hiện ra thuốc độc trong đồ ăn qua sự chuyển màu sang màu sậm đen của đôi đũa. Riêng tại NHẬT BẢN cách nay 1.800 năm đầu tiên chỉ có vua chúa và gia đình quí tộc mới được dùng đũa, vì ngày xưa người NHẬT cũng ăn bóc như người TRUNG HOA.

Tại ĐẠI HÀN dân chúng ngày nay họ dùng toàn là đũa nhôm và nước nầy đã cấm xử dụng đũa cây vì nguồn gỗ cung cấp càng ngày càng hạn hẹp, như gỗ bạch dương, tre, gỗ dương liễu, tài NHẬT mỗi năm tiêu thụ hết 25 tỉ đôi đũa làm bằng gỗ.

Người dùng đũa theo mỗi quốc gia có nhiều phong tục khác nhau ,như ở nước ta khi xưa trước khi ăn người ta cầm đũa xá 3 xá ngụ ý để tỏ lòng biết ơn người nông phu làm ra hột gạo , và khi ăn phải ăn cho sạch cơm trong chén ,nếu dư thừa sẽ có tội theo quan niệm của người xưa và dựa vào quan niệm " ăn trái nhớ kẻ trồng cây  ', và ' ưống nước phải nhớ nguồn "

Ngày nay tại VIỆT NAM có ai về miền tây tham quan các dịa điểm du lịch như BÊN TRE, VĨNH LONG thì sẽ thấy họ bày bán các đôi đũa làm bằng thân cây dừa trông rất đẹp bóng láng

Vào trong nhà hàng ăn đám cưới người ta thường lấy đôi đũa gõ vào chén hoặc ly vang dội mục đích là yêu cầu cô dâu và chú rễ hôn nhau.

Còn tại NHẬT BẢN thì phong tục lại khác họ dùng đũa để khua lên tiếng động có nghĩa là họ không hài lòng với thức ăn được phục vụ, và người NHẬT lại có quan niệm khác với người TRUNG HOA về đũa và cách dùng đũa để ăn , trước khi bắt đầu ăn người NHẬT bao giờ cũng dùng đũa làm một cử chỉ " chúc ăn ngon miệng ".
 
Theo quan niệm của người TRUNG HOA cổ xưa thì họ xem đôi đũa là tượng trưng cho sự thanh cao và lòng nhân từ  theo học thuyết KHỔNG TỬ và họ xem dao, muỗng, nĩa của người TÂY PHƯƠNG tượng trưng cho bạo lực và binh đao không tốt theo quan niệm của họ

Có một điều tối kỵ không chỉ ở TRUNG HOA  mà ngay cả các nước như VIỆT NAM, ĐẠI HÀN, NHẬT BẢN kỵ nhất là cắm đôi đũa vào chén cơm, vì người ta chỉ làm điều nầy khi cúng chén cơm  cho người chết trong đám tang.

Ngày nay vì vấn đề vệ sinh và tài nguyên gỗ nên đôi dũa được làm bằng nhựa , bằng nhôm ,và đôi đũa gỗ chỉ còn xử dụng ở các tiệm fast food ăn một lần rồi bỏ luôn.

Mọi người trong chúng ta khi ra đi khỏi nước bỏ lại tất cả chỉ mang theo hành trang duy nhất là quê hương hình bóng quê nhà cho đến khi đặt chân lên xứ người thì đôi đũa lại theo ta suốt quãng đời còn lại cho đến khi ta qua đời đôi đũa còn đặt cạnh chén cơm để cúng người chết
   
Ngày nay danh từ  đôi đũa không dùng để gắp thức ăn  mà họ đặt cho một dụng cụ để trị bệnh đó là 2 thỏi đá thạch anh  giống hình đôi đũa nhưng ngắn hơn đôi đũa họ đặt cho một cái tên là " đôi đũa thần kỳ "
             
CHO DÙ NƯỚC CHẢY ĐÁ MÒN
           
ĂN CƠM CẦM ĐŨA MÃI CÒN THIÊN THU

             TRỊNH QUANG CHIẾU



NÀNG XUÂN TƯƠI THẮM


                     ****
            Mong chờ khối tuyết chóng tan
          Để tôi thấy được một nàng tôi mơ
            Bao ngày tháng đợi mong chờ
          Bao nhiêu cảm hứng nguồn thơ dâng tràn
            Bao nhiêu hò hẹn dỡ dang
          Nhịp cầu nối lại với nàng xuân tươi
            Thơ nầy viết tặng mọi người
          Có em bên cạnh sắc tươi bông hồng
            Em như lúa chín ngoài đồng
          Hương thơm ngào ngạt tôi không quên mùi
            Em về trần thế đều vui
          Có em là cả đất trời xanh trong
            BẮC MỸ mấy tháng mùa đông
          Biết chăng lữ khách trong lòng tái tê
            Đông qua chờ đón em về
          Em đến hoa nở bốn bề cảnh tiên
            Chim muông qua giấc ngủ yên
          Nghe xuân vừa đến chim liền reo ca
            Đất trời mạch sống chan hoà
          Em mang xuân thắm mọi nhà khắp nơi
            Vắng em ngừng hẳn cõi đời
          Có em cuộc sống mọi nơi xanh mầu

                TRINH QUANG CHIẾU
 


VỌNG CỔ BUỒN


****
Nghe tiếng vọng cổ suốt đêm trường
Vầng trăng soi bóng mời hơi sương
Tiếng ca nức nở sầu ai oán
Đàn kìm thấm lịm nhớ người thương
*
* *
Cuộc đời dâu bể khó ai ngờ
Duyên tình khó đến như ước mơ
Bao năm xuôi ngược nơi đất khách
Hẹn lại kiếp sau có ai chờ
*
* *
Rồi đây mái tóc đã ngả màu
Đêm dài chợt nhớ chạnh niềm đau
Đường đời muốn bước ngại công khó
Ôm mãi sầu tư nhớ dạt dào


TRỊNH QUANG CHIẾU

TÌNH MẸ TÌNH CON



Ngày nào bên gối mẹ,
Chẳng biết lo nghĩ nhiều.
Tưởng như mẹ luôn trẻ,
Vẫn tràn đầy sức khỏe.
Lắm khi không vâng lời,
          Bao phen làm trái ý.
          Đổ thừa phủi sạch tội,
          Núp bóng chẳng hề lơi.
Thỉnh thoảng nhìn mắt mẹ,
Hối hận choáng hồn thơ.
Bất nhất thay con trẻ,
Thương mẹ hẹn đổi thay.
          Dù nay con đã lớn,
          Tóc mẹ bớt còn xanh.
          Con nay có trưởng thành,
 Con vẫn con của mẹ .
Vẫn thương yêu triều mến,
Chỉ nhắc nhở khuyên lơn.
Con cần mẹ có mặt,
Chẳng đòi hỏi gì hơn.
           Ngày tháng trôi qua mau,
          Tóc mẹ đã thay màu,
          Da nhăn cử động chậm,
          Con chưa nhận ra đâu.
Có lần mẹ ngã bệnh,
Con tin chắc sẽ qua,
Sức khỏe mẹ tốt mà,
Không nên vội nghĩ quẩn.
           Bây giờ con xa mẹ,
          Cũng đã là mẹ trẻ,
          Vẫn nghĩ mình còn bé
          Bên mẹ mãi trẻ thơ.
 Đừng quên, ngày mẹ còn,
Nên nghĩ đến mẹ hơn.
Không cần bằng tiền bạc,
Cử chỉ tình mẹ con.
          Nước mắt chỉ chảy xuống,
          Gương đó đừng lơi buông.
          Gia đình truyền thống ta,
          Cột trụ nước non nhà.

                              Cô Trần Thành Mỹ

THÁNG TƯ NHỚ ĐỜI


   
                       *****
         ( Theo lời kể của một cô gái lúc tháng 4 còn  nhỏ rời khỏi nước ra biển được hàng không mẫu hạm MIDWAY cứu vớt bây giờ chiến hạm nầy được neo tại thành phố SAN DIEGO trở thành viện bảo tàng cho dân chúng xem  )

                 Mỗi năm vào dịp tháng tư
             Nhớ về ngày ấy tâm tư đau buồn
                 Tháng tư máu đổ lệ tuôn
             Tháng tư vượt biển nỗi buồn chưa phai
                Tuổi thơ biết cậy nhờ ai
             Trôi theo vận nước nhớ ngày ra đi
                Tôi chưa kịp nói điều gì
             Tạ từ đất mẹ hiểm nguy tràn đầy
               Ơn cha nghĩa mẹ chưa đền
             Làm thân viễn xứ chẳng quên ngàn đời
               Quê người xứ lạ ơn trời
             Qua cơn hoạn nạn tới hồi vinh quang
               Công thành danh toại vẽ vang
             Biết ơn cứu giúp cưu mang xứ người
               Thành tâm cầu nguyện cho đời
             Thương nhau đùm bọc sống nơi yên lành

                  TRỊNH QUANG CHIẾU
           


XUÂN VỀ TRÊN XỨ LÁ PHONG


                        ****
  ( Để chào mừng ngày đầu mùa xuân CANADA, ngày 20 MARCH 2017 )
               Tuyết rơi bao phủ đông qua
             Giờ đây xuân đến lá hoa xanh màu
               Đàn chim di trú gặp nhau
             Cất cao tiếng hót đón chào xuân sang
               Nắng xuân sưởi ấm xóm làng
             Muôn hoa xanh lá điểm trang đất trời
               Đem nguồn an ủi cho đời
             Khơi thêm mạch sống con người ước mong
               Luống cày vỡ đất ngoài đồng
             Lúa mì thu hoạch nhà nông vui mừng
               Mái trường tạm  nghỉ mùa xuân
             Thầy trò an hưởng vui mừng xuân sang
               Xuân về đất khách bàng hoàng
             Xứ người tôi vẫn lang thang chốn nầy
               Hương xuân phảng phất đâu đây
             Mùa xuân tươi đẹp ngất ngây đậm đà
               Quê người đã mấy xuân qua
            Sao không thấy được món quà 'ý xuân '
              
                TRỊNH QUANG CHIẾU CANADA
                  Xuân tha hương CANADA 2017


ĐỜN CA TÀI TỬ MIỀN TÂY


                             

Đờn ca tài tử là một hình thức sinh hoạt văn nghệ bình dân, được phổ biến khắp nơi từ thành thị tới thôn quê, thường xảy ra vào buổi chiều có khi kéo dài tới sáng tuỳ theo ngẫu hứng sau giờ làm lụng vất vả.
       

Nếu ai có dịp đi về miền tây nghỉ đêm ở các làng xóm nhất là vào đêm trăng rằm vào  mùa lúa chín sẽ thấy họ tụm năm, tụm bảy đờn ca thâu đêm suốt sáng, có khi họ ngồi trên ghe thả trôi theo con nước trên dòng sông HẬU sông TIỀN ca hát dưới ánh trăng thanh gió mát bên cạnh các dề lục bình trôi lững lờ.


Vậy đờn ca tài tử xuất phát tù đâu, có từ bao giờ, do ai đề xướng ra loại nhạc nầy, sau đây chúng ta nên đi về quá khứ để tìm hiểu.


Đờn ca tài tử là một hình thức sinh hoạt văn nghệ đặc thù của miền tây, nó bắt nguồn từ truyền thống lâu đời qua bao thăng trầm, vào thuở xa xưa đoàn người đi mở " đất phương nam " từ xứ HUẾ xứ QUẢNG họ đi khẩn hoang lập ấp họ mang theo trâu bò và họ còn mang theo cây đàn mục đích là để tiêu khiển cho đở nhớ nhà nhó quê cha đất tổ, lúc đầu họ chơi nhạc lễ tức là loại nhạc không lời (nhạc ngũ cung) lâu dần do thổ nhưỡng đồng ruộng bao la, sông nước hữu tình, tức cảnh sinh tình nên họ mới sáng tác lời ca và các bậc tiền bối đã biết kết hợp với âm điệu ca dao, điệu hò, điêu lý v. v... , có thể nói nó là một  thể loại âm nhạc tri âm tri điệu, cho mãi đến năm 1910 mới bắt đầu có phong trào đờn cây chớ họ không dùng trống phách gõ gạc khác với nhạc lễ các loại nhạc nầy mang  tính cách trịnh trọng thì ngược lại nhạc tài tử mang âm hưởng tình cảm , và họ xử dụng các nhạc cụ tây phương như guitar , violon v.v... có một thời họ gọi là âm nhạc cải cách. 


Người cha đẻ của đờn ca tài tử là ông TỐNG HỮU ĐỊNH mọt đại điền chủ ở VĨNH LONG tục danh là THẦY PHÓ MƯỜI HAI vì ông làm chức vụ phó tổng và là đứa con thứ 12 trong gia đình, lần đầu tiên đờn ca tài tử được tổ chức tại nhà ông, rồi sau đó có ông KINH LỊCH QUỜN là một công chúc tại toà án VĨNH LONG ông là một người có năng khiếu viết các bài ca và chế biến các nhạc cụ ,rồi theo phong trào đờn ca tài tử lan dần xuống tới BẠC LIÊU có ông LÊ TÀI KHỊ (1870 - 1948 )ông có biệt tài một mình xử dụng từ 3 đên 4 nhạc khí cùng một lúc. Vào giữa thế ky thứ 18 vùng đồng bằng sông CỬU LONG trở thành trung tâm điểm cho bộ môn đờn ca tài tử.


Đờn ca tài tử xuất phát do nhu cầu giải trí, hội hè, đình đám, các người ca không phân biệt ca hay ca dở, không phân biệt nam, phụ, lão, ấu họ không nhận thù lao , đờn ca tài tử không cần sân khấu, không bán vé vào cửa, các người hát không cần hoá trang giống như cải lương không đòi hỏi rườm rà, nên hát cải lương ít người xem, và cải lương nó đã biến thái từ phong cách lẫn âm điệu ,nhạc tài tử trang bị gọn và nhẹ hơn nhạc lễ và hát bội, nó chỉ cần 2 bộ là đờn cò đờn gáo, violon, đàn tranh đàn bầu, guitar, mandoline nên nhiệm vụ của dàn nhạc tài tử là đệm theo lời ca với một âm điệu hài hoà có khi chỉ cần một cây guitar là đủ chơi rồi.

Ngày nay đờn ca tài tử miền tây có phần nào hơi biến dạng cò khi pha tân nhạc có khi tân nhạc hoàn toàn nhưng chất giọng miền tây vẫn  mặn nồng và tiềm ẩn trong lời ca tiếng hát ngọt ngào, sông nước hữu tình trào dâng lên như con nước lớn sông TIỀN sông HẬU mang nặng phù sa tràn ngập ruộng đồng miền tây.


Có thể nói nhạc tài tử là một loại nhạc thính phòng, lối chơi tao nhã, phong cách, loại nhạc tri âm tri điệu, đồng hội đồng thuyền, nhưng nhịp sống con người luôn luôn cải tiến, nên đờn ca tài tử được biến dạng tức đờn ca ra bộ nó chính là cải lương sau nầy, cho nên phong cách của cải lương thể hiện kịch tính, phục vụ cho quần chúng nên đào kép phải kén chọn.


Ngày nào tiếng chim bìm bịp kêu nước lớn trên sông nước miền tây, và ngày nào tiếng trống đình làng còn âm vang trong làng xóm, thì đờn ca tài tử còn vang vọng tiếng hát khắp mọi nơi.
  

Cách đây hơn 3 năm đờn ca tài tử dã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá dân tộc, do đó hội cổ nhạc miền nam hải ngoại có tổ chức trình diễn để duy trì văn hoá nghệ thuật cổ truyền của dân tộc VIỆt NAM tại hải ngoại.
  
               Trịnh Quang Chiếu



MỘT THUỞ DẠI KHỜ



Trong lúc rảnh rổi lục lọi lại “ngăn ký ức”, cái ngăn mà tui đựng hằm bà lằng đủ thứ từ hồi năm nẳm, những bài thơ tình chép nắn nót bằng mực tím đến mấy tấm ảnh đen trắng nhạt nhòe, từ tang vật đến kỹ vật, từ chiếc lá ép khô đến đôi bông tòn teng rớt mất hột bẹt, cái kẹp ba lá đến cuốn lưu bút rách bìa, nói như thơ Nguyên Sa “ con búp bê gãy tay trên gác bếp” chắc cũng nằm đâu đó trong dĩ vãng một thời để nhớ của tui.

Hồi đi học ai mà chẳng từng dại khờ để đứng giữa sân trường “ngọng nghịu làm thơ” như mấy thằng bạn tôi, để bây giờ tóc đã bạc màu, tụ nhau cà phê cà pháo nhắc chuyện xưa mà tiếc hùi hụi “ Ờ phải chi...”, cái ngọng nghịu ngày xưa sao mà dễ thương quá đổi.

Trong thời chinh chiến khoảng 72-73, ngôi trường tỉnh nhỏ của tui cũng bị vướng vào làn sóng phản chiến để thành lập một đoàn du ca với cái tên nghe cũng ngược đời “ Sỏi Đá Trổ Bông”, do vị giáo sư  “lãnh đạo” mà sau này tụi tui mới bật ngữa ra khi thấy ông mang băng đỏ trong ngày vui đại thắng, hèn gì tên đoàn cũng na ná “ với sức người sỏi đá cũng thành cơm”. Mới biết hồi đó tuổi trẻ mình dại khờ đủ thứ, hát nhạc Tôn thất Lập, ngâm thơ Giang Nam ra rả như là mình yêu nước thứ thiệt.

Cuốn sổ nhỏ cũ mèm được lật ra, hồi đó học trò làm gì có cái bàn phím gỏ lốc cốc như bây giờ, những bản nhạc du ca toàn chép tay chuyền nhau hát, nói thiệt mấy bài ca thời đó hùng hồn hết sức, như có lửa bật ra từ trái tim, như bước chân rầm rập đi tới “dậy mà đi- dậy mà đi hởi đồng bào ơi, bao nhiêu năm qua dân ta sống không nhà, bao nhiêu năm qua dân ta chết xa nhà” (TTL) “cho đồng bào tôi ngồi nghếch mắt trông chờ, nghe những ủy ban hội đồng nói vu vơ, nuôi cho sâu mọt chúng đông thêm, trong xương trong tủy chúng xông lên, moi tim dân lành đau nhức từng cơn..”(NĐQ) Ta như nước dâng dâng tràn có bao giờ tàn...còn ViệtNam triệu con tim thành một khối kiêu hùng Những lời hát hay ở chỗ là hơn mấy chục năm qua nó vẫn còn nguyên vẹn ý nghĩa của nó, tính thời sự được cập nhật y chang! Mà thôi, tạm quên cái dại khờ của cả bọn khi gia nhập đoàn du ca hồi đó đi, cũng may là không có đứa nào bị bắt bỏ bót ba bốn bữa, nghĩ cho cùng tại mấy chú bác “trào ngụy” hiền quá, đấu tranh xuống đường tá lã mà chỉ trầy da tróc vảy chút đỉnh, chớ bây giờ thì có nước mà “tự tử trong đồn côn an”!

Cuốn sổ rách bìa chợt rớt ra mấy tấm hình đen trắng của thời đi học khiến tui ngẩn ngơ, nhìn mặt đứa nào cũng ngây ngô dễ thương cách gì, còn giữ được mấy ảnh phai màu này cũng là nhờ Má tui và nhỏ Hà cất dùm trong thời kỳ khó khăn di tản, nên bây giờ mới có mà post lên mấy cái trang web của trường, nhưng đó là chuyện nhỏ, chẳng là trong số bạn bè đồng chí hướng du ca xưa, theo thời gian cũng tứ tán đứa còn đứa mất, mãi đến mười mấy năm sau này nhờ Internet toàn cầu mà cả bọn mới có cơ hội kết nối được với nhau, phải nói đó là niềm vui hết lớn của tụi tui từ bốn phương trời bay về quê xưa hội tụ, điểm danh có vài tên “hưởng dương”trong thương tiếc của bạn bè như MTL, TVS..nhưng số còn lại thì vẫn sống vui sống khỏe dù sự thật thời gian có tàn phai nhan sắc, nhưng không hề gì đối với những ông bà nội /ngoại ham vui như bọn này.

Thời đi học chắc ai cũng có vài ba mối tình ...đầu để làm kỹ niệm, dĩ nhiên nhóm du ca tụi tui cũng vắt vai mấy cặp đi về có đôi, mà hồi xưa tình yêu học trò nó thanh cao lãng mạn như trong nhạc trong thơ, chỉ nắm tay thầm lặng thôi cũng đủ cho con tim rộn ràng rồi, mà đám bạn tui cũng nhát hít không dám, nói chi yêu như thơ Trần Dạ Từ “lần đầu ta ghé môi hôn, có con ve nhỏ hết hồn bay lên” chắc về bị Má uýnh nát đít.

Nàng là cô em Bắc Kỳ nho nhỏ còm nhom như con cò ốm, bay xuống đậu ở lớp tui, tánh hiền lành ít nói nên bị tụi tui rủ rê vô nhóm du ca hát bè, chàng là cậu út miền Tây cũng ốm nhách như cánh vạc bay, hay ôm đàn nghêu ngao mỗi lần đốt lửa trại , trong khi nhiều cặp bồ nhau ai cũng biết vì họ luôn líu lo khi gặp, hay nhắc nhớ khi xa..nhưng “con cò con vạc”này thì âm thầm để ý nhau suốt mấy năm trong sinh hoạt nhóm mà hổng ai hay. Cuộc chơi nào rồi cũng tàn, bổng một ngày cả bọn ngộ ra chân lý, lấy lý do rong chơi hát hò hoài mà học hành xao lãng thì tương lai cũng tối hù, chưa kể tụi con trai cũng lo chuyện lính tráng tổng động viên ..nên đồng loạt xin rút tên ra khỏi nhóm, dĩ nhiên điều này khiến Thầy Ph vô cùng thất vọng trong khi phong trào phản chiến với sinh viên biểu tình khắp nơi đang ở thời kỳ sôi nổi nhất, tiếng hát những đêm không ngũ đã làm bao thanh niên lúc đó thức trắng và dĩ nhiên trong số này không ít là ViCi nằm vùng hay thân Cộng...

Chiến tranh ngày càng khốc liệt, bạn bè có đứa xếp bút nghiên theo việc đao binh, hôm tiễn hai thằng nhập ngũ  thấy buồn não nuột, cầu trời cho tụi nó không vị quốc vong thân khi tuổi đời còn quá trẻ, nghe LVC nói mà thương “tui chưa kịp có bồ thì vào lính rồi nên đâu có ai viết thư tình cho mình đọc, phải đọc ké thư bồ thằng Q cho đở buồn”. Hèn gì tới bây giờ có người còn thuộc thư tui hơn tên bồ cũ!?

Rồi 75 tan hàng, mới biết mấy ông nhạc sĩ phản chiến chỉ viết nhạc tuyên truyền “..rồi xong chiến tranh anh sẽ quay về, rồi xong chiến tranh anh trở về quê..về lại trường xưa cây xanh đường dài, về lại dòng sông nơi ta hẹn hò..” (nhạc LQD) tàn cuộc chiến lính tráng không đi tù  cải tạo thì cũng trốn chui trốn nhủi, đứa nào lý lịch sạch sẽ hầu hết đều nhào vô sư phạm, ra trường về quê đi dạy, chuyện cơm áo  lận đận, cuộc sống khốn khổ trăm bề còn tâm trí đâu mà hẹn hò như trong thơ trong nhạc thanh bình, có chăng là sự nuối tiếc chuyện ngày xưa, những mối tình thơ dại thời học trò đều phôi pha theo năm tháng, “tình chỉ đẹp khi còn dang dở”thật ra là lời an ủi cho cuộc tình tan thôi, các cặp đôi trong nhóm tui có đứa nào tròn duyên với nhau đâu, tuổi mới lớn thường hay mơ mộng vậy mà, hình- như –là- Tình -Yêu chứ không phải Tình Yêu, trái tim chỉ rung rinh xao động chút xíu mà sao kỹ niệm đẹp đó khiến ta nhớ hoài...

Riêng thằng bạn tui cứ thổn thức về “mối tình con cò” này suốt mấy mươi năm, chắc hắn ray rức vì sao ngày xưa mình nhát gan đến thế? Thậm chí một lời tỏ tình dễ thương cũng không dám nói, để nàng lặng lẽ ra đi biền biệt...Mà đâu phải mình hắn tình câm đâu, hầu hết đám bạn trai của tui đều  chôn chặt nỗi lòng để sau này nhìn lại người xưa mà ngẩn ngơ làm thơ tình muộn “ai biểu hổng nói chi! Ừ ai biểu”

Mỗi lần có dịp về quê nó lại chở tui đi vô con hẻm nhỏ nhà nàng, đứng tần ngần dưới cây trứng cá rồi lầm bầm “ lạ thiệt, mình có người bạn mà bổng dưng biến đi đâu mất tiêu, hỏi tìm hoài mà không ai biết..”. Rồi trong lúc trà dư tửu hậu, LVC thương cảm nỗi lòng của V bèn hứa sẽ truy tìmcon cò ốm trên Facebook, tấm hình thẻ học sinh của nàng được post lên với đôi dòng tiểu sử...Thời đại internet thật tuyệt vời, sau hai hôm thông qua nhiều dây nhợ quen biết đưa tin , LVC bên Mỹ đã thức trắng đêm để canh me bắt cho được con cò đang làm tổ bên Úc, dĩ nhiên nàng đã có chồng có con và cuộc sống yên ấm, thời gian có chờ ai bao giờ, đứa nào cũng tóc bạc như nhau, cũng có gia đình riêng tư hạnh phúc, mối tình học trò ngày xưa (nếu có ) chỉ là kỹ niệm đẹp của một thoáng xao lòng,con cò con vạc gặp nhau trên FB tha hồ líu lo sau gần 40 năm mất dấu, chỉ cần nghe tiếng bắc kỳ nhỏ nhẹ của nàng thôi, chắc thằng bạn tui cũng thấy ấm áp thân tình..Nếu có cái đồng hồ quay ngược thời gian của Doremon, không biết bạn bè tui có còn ngọng nghịu như ngày nào...

Ngọc Ánh  


 
ĐỒNG HƯƠNG © 2012 - Xây dựng bởi Blog Thiết Kế – Hỗ trợ bởi Người Áo Lam - Giao diện Rumah Dijual