HỌP MẶT HD XUÂN ĐINH DẬU NK 68-75 NGÀY 04/02/2017

THỰC PHẨM BIẾN ĐỔI GENE HAY-GMO Food là gì...


Thực phẩm biến đổi gene (tiếng Anh: Genetically Modified Organism Food được gọi tắt là GMO) được dùng để chỉ các loại thực phẩm có thành phần từ cây trồng, động vật chuyển gene – hay còn gọi là thực phẩm GMO, thực phẩm công nghệ sinh học (CNSH).



Thuật ngữ thực phẩm biến đổi gene ban đầu dùng để chỉ những loại cây trồng dành cho con người hoặc gia súc được tạo ra nhờ công nghệ sinh học để cho những phẩm chất mong muốn như tăng khả năng chống cỏ dại, chống sâu bệnh hay tăng hàm lượng dưỡng chất. Việc nâng cao chất lượng giống cây trồng thường được thực hiện nhờ phương pháp nhân giống, song phương pháp này tốn nhiều thời gian lại cho kết quả không chính xác. Ngược lại, kỹ thuật biến đổi gene có thể tạo ra giống cây trồng như mong muốn, tốn ít thời gian và có độ chính xác cao.
Thí dụ gạo vàng là một loại thực phẩm biến đổi gene có nhiều ưu điểm.

Trong kỹ thuật biến đổi này, người ta có thể thêm hoặc bỏ bớt gene. Nếu thêm gene vào một sinh vật nào đó, người ta thường chọn gene từ loài khác. Để làm được việc đó người ta có thể cấy gene ngoại lai vào như DNA ngoại lai vào nhân của tế bào bằng ống tiêm. Một số chủng vi khuẩn cũng có thể chuyển gene vào tế bào và giới khoa học đã tận dụng chúng để tạo ra GMO.[2]
Về mặt nguyên tắc, người ta chỉ làm biến đổi gene mang tính có lợi. Nghĩa là chỉ tiến hành biến đổi ở những gene không liên quan gì đến thành phần giá trị dinh dưỡng của thực phẩm, hoặc nếu có thì sẽ làm động tác theo hướng tăng cường hàm lượng mà không làm thay đổi theo chiều hướng ngược lại. Do đó, giá trị dinh dưỡng của thành phẩm không hề bị suy giảm cho nên bên cạnh việc cung cấp dinh dưỡng thì thực phẩm biến đổi gene còn cho chúng ta những vụ mùa bội thu, giảm tổn thất mùa màn vì sâu bệnh và khí hậu khắc nghiệt.
Thực phẩm biến đổi gene thông dụng hiện nay là cây trồng biến đổi gene là những cây mà vật liệu di truyền của chúng được biến đổi theo ý muốn chủ quan của con người nhờ những công nghệ sinh học hiện đại, hay còn gọi là công nghệ gene. Cây trồng biến đổi gene đã phát triển nhiều năm trên thế giới và việc sử dụng đang theo xu hướng gia tăng, trong đó có hai cường quốc nông nghiệp châu Á là Trung Quốc và Ấn Độ.
Cây thuốc lá biến đổi gene là GMO đầu tiên được trồng thử nghiệm trên đồng ruộng. Các nhà khoa học gây biến đổi gene ở cây thuốc lá để chúng kháng thuốc diệt cỏ, rồi trồng thử nghiệm tại Mỹ và Pháp vào năm 1986. Một thập kỷ sau đó cây trồng biến đổi gene bắt đầu được trồng đại trà với mục đích thương mại.

Do thực tế, dân số tăng lên mà lương thực thì có nguy cơ thiếu do đó nhân loại muốn có những giống cây trồng vật nuôi có một đặc tính ưu việt nào đó có khả năng cung cấp đủ thực phẩm ăn, người ta muốn có những thực vật có khả năng chịu hạn tốt, những cây trồng có khả năng chống chịu sâu bệnh cao nhằm làm tăng năng suất mùa màng, từ đó thúc đẩy nghiên cứu chế tạo ra loại thực phẩm này, người ta còn sử dụng thực phẩm chuyển gen nhằm tạo ra những thực phẩm có một đặc tính dinh dưỡng ưu việt nào đó. Hoặc cũng có khi là nhằm tổng hợp ra các chế phẩm sinh học hay các thuốc dùng trong điều trị bệnh.



Diện tích canh tác cây trồng CNSH (Công Nghệ Sinh Học) trên toàn cầu đã tăng từ 1.7 triệu ha năm 1996 lên hơn 200 triệu ha trong năm 2015. Theo báo cáo của Tổ chức quốc tế về tiếp thu các ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp (ISAAA) vào tháng 2 năm 2014 năm 2013 đã có trên 18 triệu nông dân ở 27 nước trồng cây công nghệ sinh học, tăng 5 triệu ha, tương đương 3% diện tích canh tác cây trồng CNSH toàn cầu. Năm 2013 cũng đánh dấu việc đưa vào canh tác đại trà lần đầu tiên đối với ngô chịu hạn tại Hoa Kỳ.

Từ năm 1996 đến năm 2014, cây bông CNSH ở Trung Quốc đã đem lại lợi ích kinh tế trên 15 tỷ USD, riêng năm 2014 đã đạt 2,2 tỷ USD. Cây trồng CNSH cũng đem lại những lợi ích quan trọng cho nông dân và môi trường ở Trung Quốc với việc sử dụng thuốc trừ sâu giảm 50% và nhiều hơn thế đối với cây bông CNSH. Lợi ích kinh tế ròng ở cấp độ trang trại trong năm 2011 là 19.8 tỷ USD, tương đương với mức tăng trung bình 133 USD/ha. Trong vòng 16 năm (1996 - 2011), tổng mức tăng lên của thu nhập trang trại toàn cầu nhờ ứng dụng cây trồng GMO là 98.2 tỷ USD.

Bên cạnh đó cũng từ năm 1996 đến năm 2015 cây trồng CNSH đã có những đóng góp tích cực thông qua: giảm chi phí sản xuất và tăng năng suất ước tính khoảng 377 triệu tấn trị giá 117 tỷ USD; đem lại lợi ích cho môi trường bằng cách loại bỏ 497 triệu kg thuốc trừ sâu, giảm 27 tỷ kg CO2 phát thải chỉ trong năm 2014 tương đương với việc loại bỏ 12 triệu xe ô tô trên đường trong một năm; bảo tồn đa dạng sinh học bằng cách tiết kiệm 123 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp trong giai đoạn 1996-2014 và giúp xóa đói giảm nghèo bằng cách giúp đỡ cho 16.5 triệu nông dân nhỏ và gia đình họ với tổng số hơn 65 triệu người.

Thực phẩm biến đổi gene trở thành chủ đề gây tranh cãi trên phạm vi toàn cầu. Một bộ phận giới khoa học lo ngại thực phẩm biến đổi gen có thể gây ra một số bất lợi như tăng nguy cơ dị ứng, làm nhờn kháng sinh, gây độc cho cơ thể người. Trên thực tế vẫn có khả năng tồn tại độc tố trong thực phẩm biến đổi gene, bởi vì cây trồng truyền thống và cây trồng chuyển gen chỉ khác nhau về gen quy định tính trạng mong muốn, lượng độc tố tự nhiên (nếu có) tồn tại trong cây trồng truyền thống cũng sẽ có mặt trong cây trồng chuyển gene. Tuy nhiên có một thực tế là trong thực phẩm chúng ta ăn từ xưa đến nay đều tồn tại độc tố ở hàm lượng nhất định, hầu hết ở mức độ an toàn cho người sử dụng.

Hiện nay có một nhóm các chuyên gia đã lên tiếng bảo vệ thực phẩm biến đổi gene, cụ thể như: Thực phẩm công nghệ sinh học ít có khả năng gây dị ứng hơn so với các loại thực phẩm thông thường khác bởi chúng thường được sàng lọc trước để bảo đảm không chứa DNA tương tự như trình tự để mã hóa cho các protein gây dị ứng. Hơn nữa, các nhà nghiên cứu đang theo đuổi một loạt các phương pháp tiếp cận nhằm loại bỏ tác nhân gây dị ứng thực phẩm phổ biến hiện nay đã đe dọa người tiêu dùng. Ngoài việc nghiên cứu phương pháp này trên đậu nành thì còn đang tiến hành mở rộng ở nhiều loại thực phẩm khác như đậu phộng, sữa … Cây trồng công nghệ sinh học cũng đang làm cho thực phẩm an toàn hơn bằng cách giảm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và giảm khả năng nhiễm độc tố nấm mốc với trường hợp của cây bắp.

Theo một tường trình của Financial Post số phát hành ngày 9 tháng 10 năm 2018 cho biết là nông trại của ông Pete Zimmerman ở Minnesota đang tiến hành trồng loại đậu soya biến đổi gene GEP (Gene-Edited Plants khác với GMO – trường hợp mới này chỉ làm biến đổi gene chứ không cấy gene từ giống cây khác vào hạt đậu như GMO). Nông trại của ông Zimmerman này là một trong những nông trại tiêu biểu của 3 tiểu bang Hoa Kỳ thí nghiệm trồng trọt và sản xuất 16 ngàn mẫu đậu soya biến đổi gene để đưa vào công nghệ chế biến dầu ăn, làm thanh kẹo granola bars sẽ đến tay người tiêu kể từ năm 2019. Đây là vụ mùa đầu tiên với kỹ thuật hiện đại có thể sẽ làm thay đổi nghành nông nghiệp Hoa Kỳ. Từ tháng 3 năm nay các cơ quan hàng đầu Mỹ không bắt buộc các thương hiệu phải để rõ nhãn hiệu GMO trên bìa gói ghém vì viện cớ rằng họ không cho gene mới lạ nào vào thực phẩm cả. Các enzym hoạt động như cây kéo được sử dụng để điều chỉnh hệ việc di truyền của cây để ngăn ngừa sản xuất những chất độc như trường hợp này là làm giảm chất béo xấu. Hãng công nghệ sinh học Calyxt Inc có trụ sở ở Minnesota sẽ phát triển, thương mại hóa giống đậu soya GEP (gene-edited plant) đầu tiên sẽ nhanh thu hoạch và rẽ hơn giống đậu đổi gene GMO như trước đây. Loại đậu soya biến gene này sẽ đưa vào thị trường trong vòng 5 năm tới với kỹ thuật nghiên cứu từ năm 2012 bởi nhà khoa học Dan Voytas của đại học Minnesota bằng cách thay đổi DNA của hạt đậu soya với enzyme có cái tên TALEN mà ông nghiên cứu trong phòng lab của đại học. Sau mùa gặt hái loại đậu soya, người ta sẽ đưa vào máy nghiền trích dầu ăn để bán cho các hãng chế biến thức ăn. Như vậy người tiêu dùng sẽ an tâm khi mua thức ăn làm từ dầu trích từ hạt đậu biến gene này vì nó chứa ít chất béo hơn. Khi đóng gói thức ăn dùng dầu ăn này không bắt buộc phải để nhãn GMO mà họ có thể đề Zero Trans Fats. Theo nhà tư vấn kỹ nghệ StraightRow - ông Zach Luttrel nhìn nhận việc biến đổi gene hay Gene-editing là phương án hay nhất trong tương lai để giảm chi phí sản xuất nông nghiệp. Trước đây nghành kỹ nghệ nông nghiệp bị thống trị bởi vài đại danh nghiệp lớn nhưng ngày nay các hãng nhỏ hơn đang nổi lên và nghiên cứu kỹ thuật nông nghiệp mới. Quyết định trồng giống đậu biến gene của Zimmerman hoàn toàn dựa vào lợi tức kinh tế. Các nông trại trồng giống đậu biến đổi gene sẽ giảm chi phí nông nghiệp từ 40% đến 80%.  Tuy nhiên loại giống đậu biến đổi gene này sẽ cần thuốc trừ sâu khác và phải được tồn kho dự trữ riêng biệt. Máy móc để gặt cũng như dụng cụ để chứa và xe máy cầy phải được lau chùi duy trì sạch sẽ hơn để tránh bị nhiễm trùng. Đây là thực phẩm của tương lai chúng ta và với sự nghiên cứu tiến triển không ngừng để hoàn thiện loại thức ăn tốt và an toàn cho sức khỏe nhân loại [4].  

Top 8 giống cây thực vật thay đổi gene ở Bắc Mỹ:
Bắp / Corn
Củ Sắn / Sugar Beets
Khoai tây / Potatoe
Zucchini
Dầu ăn / Canola oil
Đậu nành / Soybean
Cà chua / Tomatoe
Sữa / Milk – người ta tiêm chất rBGH (recombinant Bovine Growth Hormone) vào con bò.

Thực phẩm biến đổi gene cũng không phải là nguyên nhân làm tăng khả năng kháng thuốc kháng sinh. Các nghiên cứu về sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh trong cơ thể người bằng "gene chỉ thị" được sử dụng trong một số giống cây trồng công nghệ sinh học thương mại hóa đầu tiên, chứng minh một cách thuyết phục rằng căn nguyên của vấn đề này chính là do sử dụng quá liều một loại thuốc kháng sinh thương mại riêng biệt. Hơn nữa, một nghiên cứu thực hiện vào năm 2010 cho thấy những người trồng bắp truyền thống bên cạnh bắp GMO được hưởng lợi từ việc giảm áp lực sâu đục thân bắp giống châu Âu.

Đặc biệt thực phẩm biến đổi gene là thực phẩm giàu đạm hơn so với thực phẩm truyền thống. Các chất đạm lại đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe con người và các loại vật nói chung. Những cây trồng có giá trị dinh dưỡng được cải thiện gồm giống Gạo vàng 2 (cung cấp tiền sinh tố A để khắc phục tình trạng thiếu vitamin A ở nhóm dân số tiêu dùng gạo), bắp ngô Lysine (cung cấp chất lyzine chức năng cho thức ăn chăn nuôi lợn và gia cầm), và đậu nành SDA có chứa dầu đậu này bổ sung hàm lượng acid béo Omega-3 tốt cho tim mạch.

Thực phẩm biến đổi gene cũng giúp phần nào bảo vệ được môi trường do giảm nhu cầu đất dùng cho nông nghiệp cũng như giảm số lượng thuốc bảo vệ thực vật. Thực phẩm biến đổi gene GMO hay thay đổi gene GEP đã được trồng và có mặt ở thị trường Bắc Mỹ từ nhiều năm nay và càng ngày càng tăng.

Cho đến nay chưa có nghiên cứu nào chỉ ra nguy cơ gây hại với sức khỏe con người của thực phẩm biến đổi gene ngoại trừ các suy đoán chưa đủ cơ sở khoa học của một số nhóm người chống thực phẩm biến đổi gene. Tuy nhiên, thực phẩm biến đổi gene cũng có khả năng gây hại cho môi trường bởi nguy cơ làm thay đổi hệ sinh thái, làm xuất hiện các loài sâu bệnh kháng thuốc, xuất hiện những loài virus mới có hại...

Nguyễn Hồng Phúc – sưu tầm & nghiên cứu
November 2018

Tham khảo:
1.    https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/what-gmo-food
2.    https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A2y_tr%E1%BB%93ng_bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_gen
3.    https://www.vox.com/cards/genetically-modified-foods/how-do-you-genetically-modify-food-exactly
4.    Financial Post – We will be able to fine-tune food – by Linda Mulvany October 9 2018 – Bloomberg
5.    http://soha.vn/khong-phai-ung-thu-day-moi-la-nguy-co-lon-nhat-tu-thuc-pham-bien-doi-gen-20170516233205442.htm

CÂY MA HOÀNG (EPHEDRA SINICA STAPF)




Có thể có nhiều bà con độc giả lần đầu tiên nghe đến cái tên quái lạ nầy. Thực ra sau khi xem một bộ phim truyện Việt nam với cái tựa đề Hồ sơ lữa – tử thi lên tiếng, mới thấy trong phim đa số nạn nhân bị mê hoặc hay bị làm tê liệt ý thức hay hơn nữa chết bất kỳ tử vì loại cây này nên tôi tò mò nghiên cứu thêm về loại cây thuốc đặc biệt để bà con mình hiểu hơn.

Ma hoàng dịch âm từ chữ Mahuang, Ephedra Sinica, thuộc họ Ephredracae, mọc hoang ở vùng đất khô cằn ở miền Đông Bắc Trung quốc, ở Trung Á và Mông cổ, đã được sử dụng từ hơn 5000 năm ở Tàu và Ấn Độ. Ma hoàng là một loại cỏ có tính chát, vị kích thích mạnh, thường được sử dụng trong tiệm thuốc thảo dược Tàu, nơi đây người ta xem như là 1 trong số 50 cây dược thảo cây căn bản trong y học truyền thống Tàu. Cây này được dùng để chữa trị những bệnh như:
- cảm lạnh / cold,
- sốt / fever,
- cúm / flu,
- đau đầu / heahache,
- bệnh suyễn / asthma,
- và nghẽn mũi / congestion.
Gần đây nhất, ma hoàng được sử dụng như thành phần thực phẩm bổ sung để :
- giảm cân / weight loss,
- và tăng cường hiệu năng thể thao điền kinh / athletism energy boosting.



Thành phần hoạt chất chính ephedrine là một hợp chất có thể kích thích mạnh trên hệ thần kinh trung ương và tim. Tác dụng giống thần kinh giao cảm. Ephedrine có tác dụng làm giãn phế quản, rất thích hợp cho những trường hợp do phế quản co làm nạn nhân thở khó khăn. Đối với cơ trơn của ruột và dạ dày, ephedrin có tác dụng ức chế (giảm) nhu động, tác dụng kích thích cơ tim và làm co nhỏ mạch máu ngoại vi, làm cho tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng cao và kéo dài, khi trúng độc hoặc nhỏ vào mắt thì làm giãn đồng tử, ephedrine còn làm lượng huyết đường tăng cao, chuyển hoá tăng, co nhỏ lá lách làm tăng lượng hồng huyết cầu.

Nói về kích thích thần kinh trung ương thì Ephedrine có tác dụng hưng phấn vỏ đại não làm cho tinh thần phấn chấn, giảm ngắn tác dụng gây ngủ của thuốc ngủ, hưng phấn trung khu hô hấp. Thân và lá cây Ma hoàng ephedra sinica được sấy khô, dùng để chế tạo thành những viên capsules và thuốc viên, dung dịch teintures và trà Ma hoàng.
Theo truyền thuyết, người cận vệ của Thành Cát Tư Hản Gengis Kahn, sợ bị chém đầu nên có thói quen dùng trà Ma hoàng để giử cảnh giác.


Những vị thiền sư dùng Ma hoàng để thúc đẩy sự tập trung và bình tĩnh trong lúc ngồi thiền.

Cây Ma hoàng / ephedra sinica chứa những chất alkaloïds bao gồm ephedrine và chất pseudoephedrine (Methylephedrine và Pseudoephedrine).
Loài thực vật này trong lịch sử đã được người dân bản địa sử dụng cho nhiều mục đích y học khác nhau, và có lẽ nó là một ứng cử viên cho loại cây soma trong các tôn giáo của người Ấn Độ, Iran. Các alkaloid như ephedrine và pseudoephedrine là thành phần hoạt hóa chính của chúng. Một số loài trong chi Ephedra không chứa alkaloid và vì thế về thực chất chúng là trơ về mặt hóa học, tuy nhiên, ở phần lớn các loài được sử dụng, chẳng hạn như ở Ephedra sinica có hàm lượng alkaloid toàn phần tới 1-3% theo trọng lượng khô. Ephedrine chiếm khoảng 40-90% hàm lượng alkaloid, với phần còn lại chứa pseudoephedrine và các dạng khử methyl của chúng xem tại đây. Ephedrine bị coi là chất kích thích (doping) hệ thần kinh trung ương và nó bị cấm sử dụng trong phần lớn các cuộc thi đấu thể thao.[2] [4]
Hơn nữa chất Amphetamine và Methamphetamine được trích ra từ ephedra đã được người Đức dùng như một loại thuốc chống rối loạn tâm thần kinh / neuropsychiatric disorders từ hơn 100 năm nay trong quân đội, một phần cũng là liều thuốc chống mệt mỏi.

Năm 1984 loại thuốc này lan tràn sang bắc Mỹ. Sự lạm dụng của methamphetamine có liên quan đến việc suy giảm nhận thức, rối loạn tâm thần, bệnh Parkinson, bệnh răng miệng và làm tăng huyết áp. Amphetamine và methamphetamine có tiềm năng gây nghiện cao, đặc biệt khi tiêm vào tĩnh mạch hoặc dưới hình thức thuốc hút. Sau khi bị nghiện chất amphetamine và methamphetamine nạn nhân có thể đưa đến tình trạng phải được cai nghiện tương tự như cocaine.[6]

Tại Hoa Kỳ, những sản phẩm chứa chất ma hoàng được quảng cáo như là một phụ liệu có khả năng làm sụt cân (diet supplements), gia tăng sức lực và khả năng thi đua thể thao (energy boost/doping). Hôm 17 tháng 2, cái chết đột ngột của cầu thủ bóng chầy Mỹ (baseball) Steve Bechler, 23 tuổi, đã được một bác sĩ giải nghiệm tại Florida cho là vì ma hoàng gây ra. Trong một buổi tập dượt dùng đến nhiều sức lực, anh Bechler đã ngã xỉu vì nhiệt độ cơ thể lên quá cao (heatstroke) và rồi đã chết tại bệnh viện ngày hôm sau.[12]

Vào đầu những năm thập niên 1990, các e ngại về độ an toàn của ma hoàng và các sản phẩm có nguồn gốc ma hoàng bắt đầu bành trướng mạnh ở Bắc Mỹ. Do ma hoàng là một loại dược thảo, các sản phẩm chứa nó đã được tiếp thị như là thuốc-thực phẩm và vì thế đã được loại ra khỏi các quy định của FDA tại Hoa Kỳ. Ma hoàng cũng đã được tìm thấy trong nhiều sản phẩm ăn kiêng thông dụng, một số trong chúng bị FDA coi là có thể nguy hiểm. Các amino kích thích thần kinh/stimulant giao cảm như ephedrine làm tăng nhịp tim và huyết áp, vì thế nó có thể là nguy hiểm đối với những người có tiền sử liên quan đến các bệnh tim mạch. Hơn nữa vào những năm 2000 ma hoàng/ephedra được bán rộng rãi trong các thương hiệu thực phẩm ăn kiêng/dietary supplement và thực phẩm làm tăng cường sinh lực cho các lực sỹ. Vào ngày 30 tháng 12 năm 2003, FDA thông báo cấm (có hiệu lực từ ngày 12 tháng 4 năm 2004) việc bán không có kiểm soát các sản phẩm bổ trợ có chứa ma hoàng, viện dẫn rằng "rủi ro quá cao của bệnh tật hay thương tổn" từ việc sử dụng thuốc. Ephedrine tổng hợp vẫn có sẵn như là một thành phần trong một số thuốc không cần có đơn của bác sĩ được dán nhãn rõ ràng, phù hợp với các quy định của FDA. Các loại ma hoàng dạng cây (chẳng hạn các loại sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc) và không có tiếp thị đặc biệt cho tiêu dùng ở người thì vẫn không chịu chế tài của FDA, vì thế không bị ảnh hưởng. Một vài tiểu bang Hoa Kỳ đã ban hành các sắc luật của mình liên quan đến việc mua bán ma hoàng và các sản phẩm chứa nó, một số sắc luật còn chặt chẽ hơn cả các quy định của FDA.



Tại Việt Nam từ nhiều năm nay, tình trạng tội phạm về ma túy tìm cách điều chế, sản xuất trái phép ma túy đá hay ma túy tổng hợp (MTTH) để tiêu thụ ngay trong nội địa không còn là vấn đề mới. Tuy nhiên, thời gian gần đây, các tổ hợp trái phép lại tìm cách sản xuất ma túy “đá” từ cây ma hoàng - một loại đông dược có bán ở hầu hết các quầy thuốc đông y. Ma túy đá chứa chất methamphetamine và amphetamine. Tiến sĩ Nicole Lee thược Viện Nghiên Cứu Đại học Curtin Australia cho biết tác động của Amphetamine đến cơ thể người tiêu thụ phụ thuộc vào hình thức sử dụng. Người dùng hút hít tiêm nuốt hay hòa tan nó vào rượu hoặc nước để uống. Họ sẽ cảm nhận sự thay đổi trong cơ thể từ những giờ đầu tiên cho đến ngày hôm sau và nguy cơ gây hại sức khỏe khi sử dụng nhiều lần liên tục. Người sử dụng ma túy đá cho biết rằng họ cảm thấy có nhiều năng lượng để suy nghĩ và đưa ra quyết định tốt, lập kế hoạch làm việc hiệu quả. Lý do là methamphetamine làm tăng nồng độ hormone dopamine (niềm vui và cảm giác hài lòng tức thời) lến tới 1 ngàn lần mức bình thường, nhiều bất kỳ hoạt động hay loại thuốc nào khác. Khi sử dụng ma túy đá thường xuyên nhiều lần với liều cao, các hiệu ứng hưng phấn sẽ bị thay thế bằng những tác động tiêu cực tới sức khỏe. Về thế chất ma túy đá làm tim đập mạnh và nhanh, tăng nhịp thở và nhiệt độ cơ thể, khô miệng đôi khi có cảm giác buồn nôn. Ở mức độ quá liều có thể gây đột quỵ, suy tim và co giật. Để giải độc methamphetamine người dùng phải mất khoảng hai tuần, gấp đôi thời gian so với nhiều loại thuốc khác. Những người sử dụng liên tục phải mất thêm 12 đến 18 tháng để cơ thể cân bằng, không còn hoảng hốt hoặc lo lắng. Một trong những lý do khiến việc phục hồi trở nên khó khăn là methamphetamine tác động đến hormone dopamine gây ảnh hưởng đến những vùng não có liên quan. Não bộ không còn khả năng sản xuất đủ dopamine để cung cấp cho cơ thể. Từ đó người dùng sẽ phụ thuộc vào ma túy đá để tìm kiếm niềm vui nhằm trốn tránh cảm giác lo lắng, buồn rầu khi não bộ không cung cấp đủ dopamine.

Hiện nay, ma hoàng và các sản phẩm chiết ra từ nó đang làm các cơ quan kiểm soát ma túy phải đau đầu, bởi loài cây này có chứa rất nhiều ephedrine dùng làm nguyên liệu để điều chế các loại ma túy đá, đặc biệt là ở châu Á.

Nếu tại Mỹ và nhiều nước Ma Hoàng bị cấm sử dụng trong các thực phẩm chức năng thì tại Việt Nam, Ma hoàng nằm trong“Danh mục dược liệu có độc tính sử dụng làm thuốc tại Việt Nam”cần được kiểm soát chặt chẽ về liều dùng và đối tượng dùng. Ma hoàng thường được kết hợp với nhiều loại thảo dược khác bào chế dưới dạng siro dùng rất tốt các chứng ho, hen. Việc sử dụng thường ở liều lượng thấp và ở dạng siro ngọt rất dễ uống, tuy nhiên không phải vì thế mà chúng hoàn toàn an toàn. Chúng vẫn có thể gây ra tác dụng bất lợi cho sức khỏe cần thận trọng.[7]

Những người mắc các bệnh huyết khối động mạch vành, đái tháo đường, tăng nhãn áp, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp, thiểu năng tuần hoàn não…nên tránh dùng ma hoàng. Trẻ em và phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cũng không nên sử dụng.

Cây ma hoàng là một thực vật đa dạng và tùy theo cách dùng, nó có thể trở thành một thứ độc dược nguy hiểm cho tính mạng người tiêu thụ với những chiết xuất từ nó. Tuy nhiên chúng ta cần đi xin ý kiến bác sỹ trước mọi quyết định dùng ma hoàng để tự chữa bệnh vẫn là hay nhất...

Nguyễn Hồng Phúc – sưu tầm & nghiên cứu
November 2018
Tham khảo:
8.     http://www.cmaj.ca/content/166/5/633   (minh họa)
9.     https://www.drugs.com/monograph/ephedrine.html  - The American Society of Health-System Pharmacists
12.  https://www.rfa.org/vietnamese/binhluan/101130-20030317.html

THĂM THẲM CUÔC ĐỜI




   Nhìn Tổng Thống Mỹ W..J. Bush mặc áo thụng xanh khi viếng thăm Trung quốc, Tổng Thống Pháp Jacques Chirac chắp hai tay gật gật đầu cám ơn, những tiếng « ciao, ciao » của người Tây phương ân cần từ giã, ai chẳng bảo Đông Tây tuy bề ngoài thường khác biệt, nhưng cũng có gì giống giống hợp nhau.

   Thật vậy, căn bản là con người tất có mặt mủi chân tay, cũng cần thở không thể nhịn ăn thiếu uống. Vì khác giống, khí hậu, phong tục, nếp sống nên bề ngoài là dấu ấn riêng của từng xứ, miền vùng. Người da màu sang vùng tuyết trắng vẫn không thể « da trắng vỗ bì bạch », ngược lại nắng xích đạo cũng không nhuộm đen nổi da người tóc vàng mũi lõ mắt xanh. Đó cũng là đề tài của bao mâu thuẫn, khích bác, khen chê, châm biếm, tị hiềm, kỳ thị.

  Âu Mỹ chê da vàng mũi tẹt, mắt hí, nhỏ lùn. Người Việt ta xưa kia đã chẳng gọi Pháp là Bạch quỉ, da đen Hắc quỉ, Anh, Hồng mao, Ấn độ, Phi lại ví von :
               ‘’Chà và Ma ní tí te,
          Cái bụng thè lè, con mắt ốc bưu’’.
Còn ông bạn láng giềng khổng lồ Trung quốc, ‘xì thẩu’, ‘xếnh xáng’, ta cũng chẳng tha :
            ’’Bên Tàu ăn ở ngược xuôi,
       Cho nên chú Chệt mọc đuôi trên đầu.’’.

  Cũng đừng ngở xứ văn minh là hoàn toàn không mặc cảm. Họ cũng là người có mắt có tai, cũng ganh ghét khinh khi cao ngạo, thói chê quê của kẻ học làm sang. Mình nhìn họ lông lá như con cháu Tôn ngộ Không, họ xem mình như loại cá không vãy trên bờ. Họ cũng thích phè phỡn làm chơi ăn thiệt, « ngồi chơi xơi nước », ngồi trên ăn trước, dưới trướng kẻ hầu người hạ kẻ dạ người vâng. Con người là như thế đấy, ai chẳng có mộng lưu tên tuổi mình cho thế gian. Lịch sử đâu chỉ ghi tên anh hùng hào kiệt mà Hitler Pol Pot, Bin Laden cũng làm đổ bao máu đỏ mực đen.

Ngày nay, tình đoàn kết giữa các dân tộc phát triển mạnh hơn qua sự cứu trợ giúp đỡ viện chi. Lòng nhân đạo đích thực vô vụ lợi cần được trân trọng, biểu dương. Tinh thần tương thân tương trợ quốc tế đó khó xảy ra trước kia, thời kỳ mộng xâm lăng thịnh hành. Với chiêu bài mở mang kinh tế, văn hóa, phất cao ngọn đuốc văn minh tiến bộ khoa học kỹ thuật, bọn thực dân trá hình đã đặt ách nô lệ, khai thác đến tận cùng dân lệ thuộc, thấp cổ bé miệng mà chẳng có tòa án nào, kể cả tòa án đạo đức lương tâm lên tiếng. Họ còn được tuyên dương anh hùng, ân nhân quảng đại nhân đạo vị tha.

Phải công nhận nếu không có những nhân vật cầu tiến, mạo hiểm, có lòng nhân, thiên tài thì làm gì thế giới được như ngày nay. Chỉ tiếc là lòng người thay đổi trắng đen như trở bàn tay. Túi tham không bờ bến, « giàu đổi bạn, sang đổi vợ », mộng vá trời càng ngày càng chồng chất biến dần thực chất tình người.

Nhìn lại khúc phim lịch sử thế giới, bao cuộc chiến xảy ra thường là vì tìm thị trường, cạnh tranh về kinh tế và mở rộng biên cương. Âu châu khai thác bao nhiêu thuộc địa ở Á, Phi châu. Mông cổ, một thời oanh liệt với Thành cát Tư Hản, Trung quốc đã bao lần thôn tính Việt nam. Hítler xây mộng làm bá chủ hoàn cầu, xứ ‘mặt trời’ một dạo làm đảo điên thiên hạ. Rồi như vết dầu loang, mọi lãnh vực dần dần đều được điều nghiên hoàn chỉnh, ngay cả phần tâm linh cũng bị vi phạm lung lay.

Hiện nay, nhan nhản những kho tàng , di sản lịch sử văn hóa, văn minh của các nước thuộc địa được trưng bày ở các nước chiếm hữu, kỷ niệm đánh dấu thời kỳ vàng son kỳ công của họ. Những hầm mỏ kim khí, kim cương, vàng, « vàng trắng,vàng đen »,  rừng gỗ quí, cà phê, nha phiến, Tam giác Lào, được tài phiệt đầu tư vơ vét đến dân bản xứ « tay trắng vẫn trắng tay ». Khoa học kỹ thuật lại là phương tiện đòn bẫy hoàn thành công cuộc bành trướng hữu hiệu hơn.

 Thường là bao nhiêu tội đều trút lên đầu những tên trùm tư bản, đô hộ, mafia. Rồi xã hội tiến triển, trào lưu độc lập lan rộng, tự do vùng lên, hòa bình đầy hứa hẹn. Không còn sợ cảnh « cá lớn nuốt cá bé », đã có Liên Hiệp quốc, Luật Nhân quyền bảo đảm. Vậy mà tranh chấp vẫn xảy ra.

Chiến trường còn có giới tuyến, chứ còn nhiều mặt trận khác như văn hóa, kinh tế, chính trị, tôn giáo thật như mê hồn trận mà dây mơ rễ má bí hiểm khôn lường. Trình độ càng cao, phương tiện càng tinh vi, tham vọng càng lũy tiến, sức tàn phá giết chóc nhau tỷ lệ thuận bội phần.

Thế giới như xích lại gần nhau hơn qua nền giao thông truyền tin, khoa học kỹ thuật vượt tiến. Chiến tranh pha trộn dân tộc, hòa bình biến đổi quan niệm, lòng tin. Không còn ếch ngồi đáy giếng tưởng trời chỉ có khoảng túm trên đầu, nạn kỳ thị chủng tộc nhạt dần. Giai cấp sang hèn thu hẹp. Xứ dư thừa sợ béo phệ cữ ăn cho teo nhách hợp thời. Ngược lại, nạn đói kém vẫn còn giết bao người xứ nghèo gầy còm thiếu ăn chết dở. Mâu thuẫn cuộc đời kể sao cho hết như lòng người sâu thẩm khó dò.



Tàu hỏa chạy trên đường sắt Hindenburgdamn ở giữa biển Âu châu, mỗi ngày từ đất liền ra đảo SYLT nướcĐức. 

Đông Tây nghĩ gần nhưng lắm lúc thật xa. Hình thể đã khác, phong tục tập quán dị biệt vì thế làm sao không chênh lệch trái ngược nhau. Về ăn uống chẳng hạn, Á châu dùng chén đủa, Âu Mỹ đĩa muỗng nĩa dao. Trong cuộc tranh giải bóng tròn thế giới 2002 ở Nhật- Đại hàn,Tây phương lên án gắt gao và yêu cầu cấm bán thịt chó công khai trong các quán ăn, ít nhất trong tháng 6 dự thi. Báo chí địa phương trả đũa ngay là cần phải kính trọng văn hóa mỗi nước.

 Chúng ta cũng biết người Ấn độ thờ bò, Islam cữ heo. Nhật tiếp tục săn cá ông, loại cá cần bảo vệ cho môi sinh. Tàu nổi tiếng về mật gấu, cao hổ cốt quí hiếm, rắn trăn, sâm nhung bổ thận. Sau 75, ở Việt nam ta nhan nhản những chiếc xe đẩy lủng lẳng chó quay chó luộc thơm phức phát thèm. Có dịp về miệt Hậu giang, những quầy hàng chuột đồng vàng béo ngậy đập vào mắt khách du lịch phương xa.  Hột vịt lộn con lớn nhỏ, hột vịt giửa ăn kèm với rau răm rắc lẫn muối tiêu cũng là món ăn vặt khoái khẫu. Tiết canh béo bổ, nước mắm không thể thiếu. Đặc biệt là mắm sao mà đủ loại, thơm mà thum thủm, ai chưa nếm thử thì khó mà thưởng thức nổi mùi vị đậm đà đặc biệt của món ăn dân tộc ‘tuyệt cú mèo’ nầy. Bạn có thấy nước mắm có mùi sao mà ăn hoài phát ngây không chán như súng sen ‘gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn’.

Ngày xưa, dân da trắng thường nghĩ rằng người da màu sinh ra chỉ để làm nô lệ, họ buôn người đỗi chác như thú vật không chút tiếc thương. Tác phẩm « La case de l’oncle Tom »(Cái chòi của chú Tom)- Harriet BEECHER-STOVE -1852 cho ta thấy hố sâu giữa giàu nghèo trắng đen thật đáng sợ.

Thử ngồi yên một chút, nhắm mắt lại trầm tư, phải công nhận sống trên đời chúng ta phải đương đầu liên quan mật thiết với bao bạn thù hữu hình trừu tượng chung quanh. Thật sự chúng ta sống tự do trong lệ thuộc như A dong cần có E và, ‘một cây làm chẳng nên non’... Chẳng những thế, có khi đã có tự do mà vẫn tự ý muốn trở thành lệ thuộc. Hôn nhân là chứng tích hùng hồn nhất. Cộng đồng Âu châu vớí đồng Euro được phát sinh từ đây « đoàn kết là sống » chia rẻ là ngất ngư chết dở.

 Lần đầu tiên được vào bán kết Giải bóng tròn thế giới 2002, cả nước Nam hàn đứng sau lưng đòan cầu thủ nhà và tôn vinh huấn luyện viên Hòa lan Guus Hiddink đã đưa đội bóng quốc gia lần đầu tiên lên hàng thứ tư quốc tế nổi danh. Biến cố nầy thể hiện đòan kết không ranh giới, tình người có thật chứ không phải « cứu vật vật trả ơn, cứu nhơn nhơn trả oán ».

Thế giới ngày nay rộng mở. Dân tộc nào cũng muốn có danh xưng trên bản đồ thế giới. Các nước lớn nhỏ, trong Liên Hiệp, Liên bang trước kia đều vùng lên lập quốc, độc lập, tự cường. Corse, Basque cũng lăm le tách biệt. Ngay cả Bỉ trong thể chế liên bang, nhóm chính khách vùng nói tiếng Hòa lan đã gióng lên tiếng nói phân ly. Québec (Canada) hăm he trở thành một quốc gia riêng biệt.

Càng gặp gỡ, xích lại gần nhau hơn, hòa bình như lố dạng. Ai cũng ngỡ khoảng chênh lệch, mức bất đồng, mọi bất công dần dần thu hẹp. Nhưng thật ra, thế giới như con bệnh nhiều biến chứng, một thiếu nữ đẹp xinh mà mặt mày đầy mụn bọc nay nổi mai lành. Chiến tranh không còn chiến tuyến, dàn trận, xáp lá cà như thời trước mà nổi bật nhất lối đánh du kích ở Việt nam, Afghanistan làm đảo điên chiến thuật chiến lược Âu Mỹ. Ác liệt hơn khủng bố lộ hình, khó truy kích, khó diệt, khó tìm mà ngay cả các nước đại cường cũng không dễ dàng áp đảo.

Quan niệm hôn nhân chẳng hạn, khoảng cách giữa tự do luyến ái đến quá trớn ở Âu Mỹ và « môn đăng hộ đối », « nam trọng nữ khinh », tục đa thê ở châu Phi, Á hẹp dần, bớt khắc khe, dị biệt.

Môi sinh đâu thể bỏ quên. Bắc bán cầu đã được quan sát viếng thăm, Nam bán cầu đâu dễ để yên. Trên bờ, dưới nước, không trung đều không thoát khỏi bàn tay con người. Các nhà khảo cổ đã « Đập cổ kính ra tìm lấy bóng » khai quật vết tích xưa như « momie », cổ vật trong Kim tự tháp để tìm hiểu gốc nguồn, ....Rốt cuộc vẫn là vòng lẩn quẩn, kiếm tìm, xây dựng phá hủy, sống chết.    

      Dù ý thức cuộc đời ngắn ngủi, sinh bệnh lão tử chẳng tha ai, hai mặt mâu thuẩn thăm thẳm của cuộc đời luôn xâu xé cạnh tranh nhau, con người thường cứ tiến bước, ít vội nghĩ  đến ngày cùng. Thật sự, sống là đi trọn đường trần ngắn dài khó biết, rủi may ai đâu chọn được cho mình. Tài với số như bóng với hình, hiện tại tương lai trong tấc gang mà xa cách. Mấy ai sống trăm năm không thử thách, nằm xuống rồi tay trắng chả còn chi. Tên tuổi ư, hạnh phúc có nghỉa gì, đời đáng sống là vẫn biết hiện tại mình đang được sống như câu tiếng Anh :
            « Yesterday is History
               Tomorrow is Mystery
       But  Today is Present”
( Chữ “present” có nghĩa là « hiện tại » mà cũng còn có nghĩa “món quà ”.)
    
                                   Cô Trần thành Mỹ                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

NHƯ


                                              

                    Như lênh đênh con đò
                    Phơi mình cùng nắng gió
                    Sớm chiều đưa khách lạ
                    Khách lạ đến rồi xa.

                              Như là một dòng sông
                              Nước lớn rồi lại ròng
                              Chảy xuôi về biển cả
                              Biết bao lần đục trong.

                    Như vài sợi mây bay
                    Hội ngộ nơi góc trời
                    Cùng rong chơi khoảnh khắc
                    Có nhau mấy phút giây.?

                              Như sân ga ngày ngày
                              Từng chuyến tàu ngược xuôi
                              Bao người đưa kẻ đón
                              Tương phùng và chia phôi

                    Nơi ga cuối đường tàu
                    Chẳng ai tránh khỏi đâu
                    Tất cả rồi phải xuống
                    Tuần tự người trước sau.

                              Như mỗi người đến đây
                              Trần gian được bao ngày
                              Từ bến đời tạm bợ
                              Ta trở về đâu đây !?
                                                  
Cảm tác khi đến với buổi ra mắt sách“Ga Cuối Đường Tàu” của tác giả Huy Phương, tại Nam California, Hoa Kỳ
                                                                          
                                    Hoài Việt 17/9/2018.



                   

 
ĐỒNG HƯƠNG © 2012 - Xây dựng bởi Blog Thiết Kế – Hỗ trợ bởi Người Áo Lam - Giao diện Rumah Dijual